216 



og myndað pykk berglög, opt hvert ofan á annað. 

 Efst eru lögin opt gjallkennd og blöðrótt, en péttari 

 að neðan. Víða eru holur og sprungur i basalti, full- 

 ar af öðrum steinefnum en í pvi eru, i hálfgjörðum 

 eða fullgjörðum kristöllum, t. a. m. kvarz og zeolitar. 

 Stundum hefir basaltið dregizt saman í ferhyrnd stykki 

 eða sexstrendar súlur; pað basalt er kallað stuðla- 

 berg. Súlurnar standa stundum lóðrétt eða liggja 

 flatar eða hallandi, eptir pvi hvernig lagið hefir hafizt 

 eða sigið, bognað eða brotnað. 



Basalt myndar viða ákaflega há og brött fjöll, 

 með pverhnýptum klettabeltum, einu fyrir ofan annað, 

 og mjóum stöllum á milli. Ur pvi eru mynduð flest 

 fjöll á Islandi. Urð, möl og sandur, sem berst niður 

 í dalina, og myndar par víða pykk lög ofan á klett- 

 unum, er að mestu leyti basalt, sem lopt og vatn, 

 frost og jöklar hafa sprengt úr fjöllunum og mulið 

 sundur. 



DÖlerit er gráleitara og stórkornóttara en hið 

 vanalega basalt og nokkuð yngra, en er myndað á 

 líkan hátt. Dólerit er hér á allmörgum stöðum t. d. 

 kringum Reykjavik. Er pað ágætt til bygginga, bæði 

 auðunnið og endiogargott. Úr pvi er byggt alpingis- 

 húsið og mörg fleiri hús í Reykjavík. 



Sraun er eiginlega ekki sérstök bergíegund, held- 

 ur vanalega sambland margra cldbrunDmna bergteg- 

 unda, sem hefir ollið upp um gigi og glufur á jörð- 

 inni, og storknað síðan. Eru pau kölluð ýmsum nöfn- 

 um eptir samsetningunni t. d. basalthraun, trachyt- 

 hraun o. s. frv. Flest hraun hér á landi eru basalt- 

 braun. Vanalega eru hrauu mjög ópétt og holótt, 



