217 



einkum efsta lagið, pvi gufur, sem stíga upp í gegnum 

 pau meðan þau eru heit, eiga hægast með að penja 

 pau par út, pví að par er punginn minni en neðar, 

 og pá myndast pessar holur, blöðrur og rennur. — 

 Vikur er eldbrunnið grjót, mjög létt og laust í sér. 

 Basaltvikur er svart, en trachytvikur gráhvítt og silf- 

 urgljáandi. — Hrafntinna er talin sérstök berg- 

 tegund, en er raunar ekki annað en basalthraun, sem 

 hefir storknað ákaflega fljótt og orðið svo pétt, að 

 hinir einstöku smáhlutar verða ekki greindir með ber- 

 nm augum, en í góðum sjónauka (mikroskop) sjást í 

 henni nálmyndaðir feldspatkristallar). 



pegar brot og molar bergtegunda festast saman 

 af einhverjum biudimeðulum, myndast nýjar bergteg- 

 undir, sem menn kalla molabergtegundir. Eptir 

 lögun molanna eru pær nefndar breccie og con- 

 glomerat. I breccie eru peir hyrndir og óreglulegir, 

 en í conglomerati hnöttóttir, af pví vatn eða jökull 

 hefir núið af peim hornin og ójöfnurnar. Merkust 

 molabergtegund hér á landi er: 



Möberg eða túff. í>að er að mestu eður öllu leyti 

 samlímd eldfjallaaska, og inn i pví sitja opt stórir og 

 smáir basalt- og trachytsteinar og hraunmolar. Megin- 

 hlutinn aí Islandi miðju er myndaður af móbergi, og 

 upp um pað hafa eldfjöllin brotizt, hraun og vikur. 

 Móberg er pannig undirlag eldfjallanna. Víða liggja 

 móbergslög innan um basaltlög og milli peirra. Sumt 

 af móberginu hér er myndað á mararbotni, en sumt 

 ofau sjávar. í móbergi er opt dökkmórauð eða gul- 

 leit steintegund, sem heitir palagonit, og pað mó- 



