226 



t. a. in. salt. gips eða kalk. |>egar vatnið fellur úr 



loptinu, eru í pvi ýms efui t. d. kolsýra, súrefni og 



köfnunarefni. Yatnið tekur einnig í sig raikið af kol- 



sýru, ef pað rennur um jarðveg, par sem mikið er af 



rotnuðum jurtaleiíum. Bæði hún og súrefnið hjálpa 



siðan vatninu mjög til pess, að leysa sundur efnasam- 



böndin 1 jarðveginura og bergtegundunum, sem pað 



sígur i gegnura. ísokkuð af kolsýrunni samlagast pá 



öðrum efnum, og verður eptir. En vatnið fyllist stöð- 



ugt meir og meir af ýmsum uppleystum efnum ; koma 



pau siðan upp með heitum eða köldum uppsprettum. 



pegar vatn, hlaðið ýmsum efnura, kemur upp úr 



jörðinni, gufar pað opt allt upp, en hin uppleystu efni 



verða eptir og dragast pá stundum saraan í kristalla. 



|)egar slikt vatn fer í gegnum kletta, setjast stein- 



efnin í holurnar og fylla pær ; stundum kemur fyrst 



skán innan á holuveggina, og smátt og smátt hleðst 



svo innan á hana. Stundum fyllast og gangar og 



hellar neðanjarðar af efnum, sera vatnið ber pangað 



og skihir eptir (kalkhellar). Heitar uppsprettur. hver* 



nr og laugar, hera með sér langt um meira af upp- 



leystum eínum en kaldar, nema kalda vatnið sé pví 



meira blandað kolsýru. Með heitu uppsprettunum 



keraur ojjtast mest af kísilsýru; svo er t. d. um Geysi. 



Hverahrúðrið kringum hann er mestmegnis kísill. Með 



köldu kolsýru-uppsprettunum kemur opt fjarska mik- 



ið af kolasúru kalki. SUkar uppsprettur eru hvergi 



fleiri en á ítalíii og par nærri. Hér flytja uppsprett- 



ur htið af kalki, enda er lítið af pfí i jarðvegi hér, 



en aptur íjarska mikið af kísil í ýmsura samböndura. 



\ ' áu'm . QÖUttm sítur snjór, sem aldrei piðnar. 



