227 



Hann kalla menn jökul. |>ví lengra sem dregur frá 

 Leimskautunum, pví hærri purfa fjöllin að vera, svo jökull 

 haldist á peim. Takmörk jöklanna að neðan kalla menn 

 snælínu eða jökulmörk. I heimskautalöndunum 

 ná jöklar niður í sjó , en í heitu löndunum eru peir 

 15000 — 18000 fet yfir sjó. Hér á íslandi er snælínan 

 nálægt 3000 fetum yfir sjávarmáli ; liggur pví jökull árið 

 um kring á peim fjöllum, sem hærri eru. Efst eru 

 jöklarnir kornóttir, en neðar ískenndir, péttir og gler- 

 aðir, pví par piðnar og frýs dálítið á víxl. 



|>að er nokkuð síðan menn tóku eptir pví, að 

 allir jöklar hreyfast stöðugt áfrara, meira eða minna. 

 Niður úr fannbungunum, sem á fjöllunum liggja, skjót- 

 ast jökultangar og snæbreiður niður hliðarnar. |)að 

 kalla menn skriðjökla. Mjög er hraði peirra misjafn, 

 en optast 1 — 3 fet á degi hverjura, pó stundura marg- 

 falt meiri. Hreyfingin orsakast bæði af pví, að stöð- 

 ugt hleðst snædyngja ofan á pá, svo punginn að ofan 

 pokar hægt og hægt niður á við hinum neðri hlutum 

 jökulsins, og jökullinn springur stöðugt og rifnar af 

 hitabreytingum og hreyfingunni; spruugurnar fyllast 

 með vatni, pað frýs og penur pær út, sökum pess að 

 rúmtak pess eykst. J>essir mörgu kraptar sameinaðir 

 eru nógir til pess að poka jöklinura smáit og smátt 

 niður á við. 



pegar jökullinn er pannig á sífelldri hreyfingu, 

 nýr hann stöðugt undirlagið, rispar pað og fægir. 

 Steinar losna úr hliðuuum, setjast á jökulinn og flytj- 

 ast niður á jafnsléttu. Sumir lenda undir honum, 

 molast par sundur og rispa bergið. Slíkar rispur sjást 

 hér viða á klettum, helzt pegar peir eru njkomnir 



15* 



