232 



en síður larigt inn í stórum löndum. J>ó eru par sum- 

 staðar til gumul eldfjöll, en par hefir pá áður legi?^ 

 sjór í nánd eða stór stöðuvötn. Aí pessum ástæð- 

 um og eins af pví, að mikið kemur upp með eldgos- 

 ^ttm af ýmsum efnum, sem-helzt íinnast i sjó, hafa 

 raenn ályktað, að eldíjöllin standi í sambandi við sjó- 

 inn að nokkru leyti. Við sjávarsíðuna hefir víða orð- 

 ið fjarska mikið umrót, pegar strendurnar hafa hafizt, 

 jarðlögin brotnað og sprungið, hækkað og lækkað á 

 víxl. Sjórinn getur pví sígið niður í jörðina um 

 sprungurnar. En er hann kemst svo langt niður, að 

 hann hittir logandi hrauneðjuna' i' iðrum jarðarinn- 

 ar, breytist vatnið í gufu. Tib pað eykst rúmtak pess 

 mjög, og pað reynir að sprengja af sér jarðskorpuna. 

 Ver^i gufan sterkari en punginn, sem ofan á hggurr 

 brýtur hún sér farveg íit um jarðskorpuna, par sem 

 hún er veikust fyrir, og kastar logandi grjótinu út 

 raeð sér. J>etta feykilega gufuafl er og orsök flestra 

 jarðskjálpta. Koma peir á undan flestum gosum, en 

 hætta opt aptur pegar eldurinn hefir náð útrás, Ekki 

 er pó ætíð að eldgos íylgi jarðskjálptum ; enda eru 

 peir opt af öðrum orsökum. Jarðskjálptar koma stund- 

 um af pví, að vatn grefur undan landspildura, og pær 

 hrapa síðan niður, og stundum af pví, að jarðlög breyta 

 snögglega stöðu siuni af mispunga, sem ofan á peira liggur. 

 Opt breytast eldfjöll mjög við gos, ýmist hækka 

 eða lækka ; og pað getur komið fyrir, að pau alveg 

 hrapi saman og hverfi, pegar mikið hefir kastazt upp úr 

 peim, svo pau eru orðin rajög hol innan. |>egar Hekla 

 gaus i síðasta sinni (1845), lækkaði hún ura 400 fet. 

 En frá 20. nóv. 1845 til 16. ágúst 1847 hækkaði 



