236 



Brennisteinsnámar myndast sumstaðar í 

 nánd við eldstöðvar. |>ar sem brennisteinsgufa streym- 

 ir upp úr jörðinni , leysist jarðvegurinn sundur. og 

 sumstaðar myndast leirpyttir, sem sjóða og vella af 

 hitanum og gufunum, sem streyma upp úr peim, Ná- 

 lægt brennisteiusnámum þrífast engar jurtir. 



Hverar og laugar eru heitar uppsprettur, 

 sem koma langt neðan úr jörðu. Hitinn á ytirborði 

 heitustu hvera er allt að 100" C. , en mikið er hitinn 

 meiri neðar, Gosin orsakast af pví, að vatnið að neðan 

 breytist í gufu af ofsahitanum ; en pegar gufan heíir 

 fengið nóg spenniaíl, kastar hún af sér vatninu, sem 

 ofan á hggur. opt hátt í lopt upp, Geysir er alh-a 

 hvera merkastur í heimi. þó eru til talsvert stærri 

 hverir á Xýja-Sjálandi og í Bandaríkjunum (við Ycllow- 

 stone-Eiverj. Hverir hér á íslandi koma upp með 

 mikið af kísilsýru, sem pejr taka úr bergtegundum, 

 sem peir fara i gegnum, Úr pví myndast hverahrúðr- 

 ið. Hrúðurstrýtan við Geysi er 20 feta há, og 

 ofan 1 hana er skál 54 fet að pvermáh. þegar 

 Geysir gýs , kastast vatnið nálægt 100 fetum í lopt 

 upp ; en niðri í jörðinni heyrast á undan ógurlegar 

 dunur og dynkir. J)að hefir verið reiknað út, að Geys- 

 ir muni hafa 600 — 700 hesta afl. Geysir gýs ekki 

 nema endrum og sinnum, en sumir hverir gjósa stöð- 

 ugt. Sumir gjósa allt,.af á vissum tiraa, t. d. Litli- 

 Geysir hjá Reykjum i Olvesi gaus jafnan áður sjöttu 

 hverja stund. Xú er hann hér um bil hættur. 



Laugarnar eru kaldari en hverirnir, optast frá 

 30 — 50° C. ^ær ern mjög viða á íslandi. Sumar 

 kafa .fyrst verið hverir, og kólnað með aldriuum. 



Ölkeldur eru kaldar uppsprettnr með kolsýru 

 og fleiri uppleystum efnum. Vatnið í peim er bark- 

 andi, og er sumstaðar haft til lækninga. Helzt eru 

 ölkeldnr nálægt gömlum útbrunnum eldfjöllum, Merk- 

 ust hér er Eauðamelsölkelda, 



