DE ABERRATIONE RADIORUM A FOCO. 1666. REJECTA. 339 



muko quam pro ratione GH ad EF mulciplicatio induci poteft. Ut fi GH ad EF 

 vigecupla eft , facile centuplam multiplicationem fecundum diametrum perferet 

 niicrofcopium. Quin imo et obfciiritate nimia laboranti remedium adferre licet 

 validiori luce in rem vifam derivata , quod pliiribus modis fîeri poteft. 



[PropositioXI]. 



i 

 Apertiirarum amplitudines quae lentibus telefcopij exterio- 

 ribus conveniant inveftigare. 



Ciim aperturas magnitude in telefcopijs tanti fit momenti, ut efficacia ac bonitas 

 eorum inde prsecipue judicetur, cumque apertura illa non pro lubituconftituipof- 

 fit, quod nimiam faciendo diftinéla vifio radiorum confufione diminuatur; exigua 

 autem obfcuritatem pariât, omnino videndum eft quaenam in bis menfura prse- 

 fcribi poflît. quod tamen non tam eopertinet, ut datselentisalicujusaperturam 

 maximam hac ratione inquiramus; cum hoc experientia optime docere pofllt; 

 verum ut unius telefcopij cujusdam optimi apertura ac longitudine data, etiam 

 aliarum longiorum aut breviorum aperturae cognofcantur; quantae videlicet in 

 fingulis efiè debeant; ut pro ratione longitudinis effeftus telefcopij non minor 

 debito fequatur; idque non tantum in bis quae jam arte effeéta habemus pedum 20, 

 30 vel 40, fed et in majoribus muko, puta quae ad 100 vel 200 pedes, aut 

 amplius extendantur: quo fimul manifeftum fiât quanto plus opis in his ad 

 caeleftium contemplationem nobis polliceri poflimus, animiqueaddanturad ulte- 

 riora conandum. 



Cum autem duo fint telefcopiorum gênera, alterum convexa et cava lente 

 conftans, alterum folis convexis, tantum ad ea quae pofterioris generis funt per- 

 tinere fciendum quae de aperturarum rationibus hic dicentur. In illisenim,quae 

 cava et convexa lente componuntur, oftendimus fupra'), qua arte lenscava 

 aberrationem convexae emendare poffit;eoque apertura convexje infigniterdeduci, 

 adeo ut limites quos hic ponimus multum excédât. Sed cum lens ocularis cava in 

 praelongis tubis tolerari nequeat,quod nimis anguftum fpatium telefcopiotali com- 

 prehendatur, nihil eximium ad fidera fpedanda nifi ab illis fperare debemus quse 

 folis convexis inftrufta funt. Itaque de horum telefcopiorum exteriori apertura 

 adturi , inprimis piéturam illam confiderabimus quae lente convexa *) in loco tene- 

 brofo, vulgata jam arte, exhiberi folet, quoniam perfimilis eft ei quae in fundooculi 

 effingitur. Sit igitur convexae ejufmodi lentis apertura AB [Fig. 36], axis CD, 



*) Voir la Prop. IX , p. 3 1 9 du Tome présent. 



*) La leçon primitive et la copie de Niqiiet donnent: „trans lentem convexam' 



