odmiana Coleus powstała jako mieszaniec. W jednym tylko przypadku 

 otrzymujemy jednolite potomstwo z takich ras — oto gdy je krzyżujemy 

 z jakąś rasą jednopostaciową (o normalnej skali wahań), gdyż czynnik 

 wielopostaciowości jest ustępujący w stosunku do swego allelomorfu. 

 W F^ takiej krzyżówki wielopostaciowość przejawić się nie może, zja- 

 wia się dopiero naskutek wyraźnego rozszczepienia w pewnej liczbie 

 osobników F^. Jest bardzo mało prawdopodobne więc, aby rasa wie- 

 lopostaciowa powstała, jako produkt krzyżowania dwóch ras normal- 

 nych. Należy raczej przypuszczać, że powstała ona z rasy normalnej 

 przez mutację (utratę lub zmianę czynnika jednopostaciowości, panu- 

 jącego w stosunku do swego allelomorfu, czynnika wielopostaciowości). 



Zarzut S t o u t a, że szereg pozornych podobieństw do cech men- 

 dlujących skłoniłby mendelistów do rozpatrywania niejednolitego po- 

 tomstwa jako rozszczepienia, nie jest słuszny i z tego względu, że 

 znane są ogólnie przypadki, gdy jeden typ zmienności może być po- 

 zornie podobny do innego. Np. krzywa rozszczepienia mendlowskiego 

 czynników kumulatywnych może naśladować do złudzenia krzywą 

 G a 1 1 o n a, odzwierciadlającą wpływ warunków zewnętrznych. Pri- 

 mula sinensis var. rubra, hodowana w wyższej temperaturze, rozwija 

 kwiaty nie czerwone, lecz białe, identyczne co do wyglądu z kwiatami 

 var. alba; zjawisko to może pozornie wyglądać na mutację. Naodwrót 

 zaś jednakowy wygląd zewnętrzny przy różnym składzie genetycznym 

 mogą posiadać dwie czerwono kwitnące rośliny grochu, z których je- 

 dna jest homozygotą, a druga heterozygotą w stosunku do cechy bar- 

 wy kwiatu. 



A przecież istnieje kryterjum oceny tych zjawisk dla genetyka. 

 Istnieje wprowadzona jeszcze przez Mendla, stosowana przez Vilmo- 

 rin'a i wielu innych badaczy metoda „indywidualnej oceny potom- 

 stwa". Stosując ją, możemy stwierdzić nawet tam, gdzie zacierają 

 się różnice w wyglądzie zewnętrznym, że dany osobnik jest homozy- 

 gotą lub heterozygotą; również i tam, gdzie różnice wyglądu wywo- 

 łane są sztucznie (działaniem warunków zmienionych) możemy stwier- 

 dzić na zasadzie oceny potomstwa, że nie zaszła istotnie mutacja, 

 choć może pozory na to wskazywały. Podobnie też, gdy mamy sze- 

 reg osobników, różniących się od siebie ilościowo i gdy wahania 

 grupują się w postaci krzywej jednoszczytowej, tylko hodowlą indywi- 

 dualną zdołamy stwierdzić, czy występują różnice dziedziczne między 

 poszczególnemi osobnikami. Ta sama metoda jest nam pomocną 

 przy poznaniu rozległości skali wahań genotypu u ras wieloposta- 

 ciowych. 



103 



