— 25 — 



slechts een spoor van bladvorming vertooncn, terwijl onder 

 gewone omstandigheden de stengels korter en krachtiger en 

 de bladeren normaal van vorm en kleur zijn. 



Uit deze enkele voorbeelden blijkt dus ten duidelijkste, hoe 

 veranderlijk een plant door uitwendige omstandigheden is. 

 Beschouwt men nu de bovengenoemde met djamoer oepas genomen 

 proeven uit dit gezichtspunt, dan is dadelijk zeer veel begrijpelijk. 

 Door eene groote mate van vochtigheid der lucht zijn de lenti- 

 cellen (ademhalingsorganen i der plant meer geopend, zoodat de 

 schimmel gemakkelijker kan binnentreden; verder zijn de cellen 

 dunner van wand, zoodat de parasiet er gemakkelijker door- 

 heen kan dringen. 



Tevens bevatten de cellen zelf meer suiker, die een goede 

 voedingsbodem voor schimmels is. Schaduw bevordert de vor- 

 ming van plantenzuren en zooals bekend is, verkiest een schimmel 

 een zuren voedingsbodem, hetgeen door proeven met Corticium 

 op kunstmatige voedingsbodems ook bleek 



Uit het voorgaande is het te begrijpen, waarom, zooals bij 

 kina vaak gebeurt, na den aanval van Helopeltis antonii Sign 1 ) 

 (een voor de kinacultuur zeer schadelijke wants) de djamoer 

 oepas-ziekte zich meer uitbreidt, doch dit zal verder bij de 

 bestrijding der ziekte uitgewerkt worden. 



Hoe nu de bestrijding der ziekte zijn moet, is natuurlijk voor 

 de practijk de meest belangrijke vraag. In de eerste plaats 

 moet men zich een goed denkbeeld maken, wat eigenlijk een 

 ziekte — in dit geval de djamoer oepas-ziekte — is. Of een 

 organisme steeds ziek wordt enkel en alleen door de aan- 

 wezigheid van een parasiet, moet in vele gevallen ontkennend 

 beantwoord worden. Zooals uit de menschelijke geneeskunde 

 bekend is, herbergen talrijke gezonde menschen schadelijke 

 bacteriën zonder daarvan eenig nadeel te ondervinden. Ook is 

 bekend, dat planten, die door bepaalde schimmels of bacteriën 

 niet aangetast worden, er wel ziek door worden, wanneer de 

 uitwendige en dus ook de inw-endige toestanden veranderen. 



1). Hierbij betuig ik Dr. W. Roepke te Salatiga mijn dank voor de inlich- 

 tingen over Helopeltis vei'strekt. 



