21 Tabak. 



eigenschappen te doen behouden oi deze nog te vergrooten. De be- 

 reidingswijze wijkt derhalve in de meeste gevallen te eenenmale af van 

 het fermentatieproces van de tabak voor de Europeesche markt. Evenals 

 elders heeft de tabak in betrekkelijk korten tijd een algemeene ver- 

 breiding door den geheelen Archipel heen gevonden. Zelfs op de meest 

 afgelegen en geïsoleerde streken, hooge uitzonderingen daargelaten, 

 is de tabak bekend, wordt er geteeld. Alleen bij enkele stammen in het 

 binnenland van Nieuw-Guinea bleek tabak een onbekend product te zijn. 



Waar naast de oudere, reeds bestaande Inlandsche tabaksteelt 

 zich een door Europeanen gedreven cultuur heeft ontwikkeld, heeft 

 deze aanvankelijk weinig of geen invloed op het bedrijf van den 

 Inlander uitgeoefend. Deze blijft zijn eigen manier getrouw; de Batak 

 plant en bereidt tot heden zijn eigen tabak, - - een soort met schijn- 

 baar gesteeld blad, — nog geheel op dezelfde wijze als jaren geleden, 

 toen er nog geen enkele tabaksonderneming op Sumatra's Oostkust 

 te vinden was. De reeds boven genoemde tabak, (door de Bussy als 

 lijn A 3 aangegeven) is misschien terug te voeren tot een toevallige 

 kruising van Deli- en Bataktabak. (Zie blz. 18), als een toevallige 

 invloed van de Batak-cult uur op die van de Sumatra-tabak. 



Niettegenstaande de afwijkende eigenschappen, die het op de 

 Inlandsche wijze gewonnen product bezit, vindt toch export naar 

 Europa plaats, zooals van Pajakoemboeh- en Ranau-tabak uit Sumatra 

 en verder van tabak uit enkele streken van Java ; als sigaretten-tabak 

 zijn zij zeer geliefd. Export naar andere Oostersche landen vindt veel 

 meer plaats, zooals aan het slot van dit hoofdstuk uit enkele cijfers 

 blijken kan. 



De ontwikkeling van de sigarenfabricatie op Java. 



„Als gevolg van de toenemende vraag naar goedkoope sigaren, 

 vooral van de zijde van de bevolking, heeft zich de sigarenfabricatie 

 hier te lande sedert ongeveer begin 19 14 betrekkelijk snel ontwikkeld, 

 schrijft de „Java-Bode". Die ontwikkeling werd het laatste jaar ver- 

 haast door de voortdurende prijsstijging van het geïmporteerde product, 

 waardoor de consumptie van de hier te lande vervaardigde sigaren 

 belangrijk toenam. 



Het totale aantal sigarenfabrieken, welke op |ava in werking 

 zijn, wordt getaxeerd op ongeveer 70. Het centrum van deze industrie 



