22 



is gelegen in Midden- Java (Kedoe), terwijl de fabrieken in hoofdzaak 

 toebehooren aan Chineezen. 



De fabricatie laat, zooals niet bepaald te verwonderen valt, 

 zoowel uit een technisch als uit een hygiënisch oogpunt nog dikwijls 

 veel te wenschen over. Waar deze tak van nijverheid zijn levensvat- 

 baarheid ook onder normale omstandigheden ruimschoots bewezen 

 heeft, zou het zeker wenschelijk zijn, dat met behulp van voorlichting- 

 van ter zake deskundigen, getracht werd het fabrikaat aan hoogere 

 eischen te laten voldoen, wat, zonder dat de productiekosten noemens- 

 waard verhoogd worden, mogelijk zal blijken te zijn.*' 



In het algemeen geeft het Departement van Landbouw zich in 

 de laatste jaren veel moeite om op de hoogte te komen van de wijze, 

 waarop de Javaan de tabakscultuur uitoefent en wordt er krachtig 

 gewerkt op het gebied van voorlichting en verbetering (de Bie, Tromt, 

 Stemvers). In een in het Maleisch geredigeerd tijdschrift „Pemimpin 

 Paigocsaha TanaK' (waarvan ook een Hollandsche vertaling verschijnt) 

 komen o. a. artikelen voor, die op de Inlandsche tabakscultuur en 

 bereiding betrekking hebben en waarin de produktiekosten, afzetgebied, 

 prijsverloop, vervalsching en dergelijke niet onbesproken blijven (zie 

 van genoemd tijdschrift Jaarg. 19 15 No. 9/10, blz. 7). De Inlandsche 

 tabakscultuur treft men over bijna geheel Java verbreid aan; de 

 meeste tabak, met name, die men als tweede gewas kweekt, moet in 

 den Oostmoesson (drogen tijd) groeien, hetgeen het risico aanmerkelijk 

 verhoogt. Ook op de Buitenbezittingen vindt de cultuur algemeen 

 onder onderling geheel afwijkende omstandigheden van klimaat, grond 

 en hoogte boven de zee plaats. In de Residentie Besoeki, (O. Java), meer 

 in het bijzonder in Bondowoso, is de cultuur zoo intensief gedreven, dat 

 2 3 van de Inlandsche landbouwers er zich met de teelt bezighouden, een 

 gevolg van de goede kwaliteit en den hoogen prijs van het product. 

 Ook de AV</<v-tabak geniet een gunstige reputatie op de Inlandsche 

 markt, zoodat hooge prijzen regel zijn en dientengevolge de huurprijzen 

 van sommige grondstukken, die bekend zijn door het goede product, 

 zeer hoog- oploopen. 



De wijze van cultuur vertoont op Java en op de Buitenbezittingen 

 slechts in enkele opzichten verschillen. De gekweekte tabak is bijna 

 overal van een zelfde type, dat met schijnbaar gladden steel, dus zonder 



