25 Tabak. 



maar weinig intensief zijn kan. Op Java, vooral in Kedoe, waar de 

 tabaksbouw hoog staat, zijn voor de grondbewerking betere, ijzeren 

 ploegen ingevoerd ; ook maakt men een uitgebreid gotenstelsel, in 

 verband met de voorname plaats, die de tabak aldaar in het landbouw- 

 bedrijf inneemt en wordt er evenzoo geregeld bemest. Voor dat 

 doel verzamelt en bewaart de tabaksbouwer groote hoeveelheden 

 stalmest 1), compost en desamest. 



Tot het verkrijgen van een voldoende opbrengst, is deze bemes- 

 ting onontbeerlijk, omdat er meestal (zie boven) geplant wordt op 

 tegalans, d. i. op blij venden bouwgrond, die niet bevloeid kan worden. 

 In Bondowoso (Besoeki) past men bij de tabak ook groenbemesting 

 toe met stikstofverzamelende planten o. a. met de kratok-boon (Phaseolus 

 lunatus L., roewai, koro mas). 



Het nitplanten. Uit het vooraf kletsnat gegoten kweekbed trekt 

 de Inlander één voor één, bij de grootste te beginnen, de kweekplantjes, 

 die dadelijk op het plantklaar gemaakte veld uitgezet worden. Het 

 geheele huisgezin helpt erbij mede, ook buren en vrienden verleenen 

 op belanglooze wijze hun hulp. Per gezin wisselt het aantal planten 

 sterk, een hoeveelheid van iooo schijnt dikwijls voor te komen Het 

 planten geschiedt op een koel gedeelte van den dag, 's morgens vroeg, 

 ook wel tegen 4 uur in den middag en dadelijk daarna wordt water 

 gegeven. De plantwijdte is veelal 3 X 3 voet, waarbij men, om een 

 regelmatigen stand te krijgen een lijn van rotan of touw gebruikt. 



Verzorging van de plant. De eerste 6 — 8 dagen beschermt men 

 het jonge plantje tegen de felle zonnestralen door middel van een stuk 

 gèdëbog (een stuk van den schijnstam van de pisang) of een djatiblad, 

 soms ook door een uit alang alang gevlochten driehoekig schermpje. 

 Geregeld gieten is bij droogte noodzakelijk en ook worden in den eersten 

 tijd afgestorven, achterlijke en zieke exemplaren door nieuwe vervangen. 

 Het wieden geschiedt met een patjoel, op de Buitenbezittingen ook 

 met andere, vrij primitieve werktuigen. Verder zijn er des morgens 

 en 's avonds een aantal vrouwen en kinderen in het veld bezig jacht 

 te maken op schadelijke insekten, die de tabak aanvreten of teisteren. 



x ) Zie Dl. I blz. 185. 



