27 



Tabak. 



kleur aangenomen heeft, welke verandering met temperatuursverhooging 

 gepaard gaat. Waar dit reeds niet eerder geschied is (bijv. bij de 

 Madoereezen) stript men de bladeren, d. i. ontdoet ze van de stelen 

 en hoofdnerven. De bladhelften worden soms op kleur gesorteerd en 

 in bossen van 10 te zamen gerold, met de grootste buiten. Daarna 

 vangt het kerven aan. 



Het kerven is een zwaar 

 werk en vereischt veel oefe- 

 ning, omdat het er op aan komt, 

 zoo fijn en zoo gelijkmatig 

 mogelijk te snijden. De kerf- 

 bank {tjatjag) is een lange 

 houten bank op vier pooten. 

 Aan het uiteinde bevinden zich 

 twee houten zijstanders (zie 

 fig. 10), waartusschen een pak 

 opgerold blad ingelegd wordt ; 

 langzaam voortschuivende snijdt 

 de kerver met een vlijmscherp 

 mes {gobang) telkens uiterst 

 dunne laagjes af. De fijn 

 gekorven tabak wordt in de 

 zon (2 a 3 dagen) of boven 

 een vuur op bamboe-horden 

 {bidik of èblèk) uitgespreid en gedroogd ; des nachts blijft het 

 snijdsel aan den dauw blootgesteld. Nadat deze droging afge- 

 loopen is, wordt de massa, na nog een nacht aan de vochtige 

 lucht te zijn blootgesteld, des morgens (tegen 9 ure) opgevouwen 

 tot zoogenaamde tampangs of lempengs. De kleur is dan bruin of 

 donkerbruin geworden ; het meeste vocht is op dat uur weder 

 verdampt, maar er is nog voldoende aanwezig om de tabak soepel 

 en handelbaar te doen blijven. Dit vochtgehalte is verder noodig, 

 omdat de saamgevouwen tampangs gedurende 40 tot 50 dagen in 

 met blad bekleede bamboemanden een nafermentatie moeten onder- 

 gaan. Men rekent voor een tampang het blad van 2 — 3 groote of 

 van 4 — 5 kleine boomen noodig te hebben. Soms vindt daarna nog 



Fig. 10. Kerf bank voor tabak (tjatjag). 



