32 



dik; zijn zij niet samengebonden, dan is de rooker verplicht de rol 

 voortdurend in den mond te houden, op gevaar, dat zij anders los 

 uit elkaar valt. Enkele stammen bleken bekend met de bereidingswijze, 

 om de versche, pas gesneden tabak op groote matten te drogen, zooals 

 wij ook hiervoor op Java en Sumatra zagen toepassen. 



Verder rooken zij ook tabak uit pijpen, die uit een stuk dik 

 bamboe bestaan ; men vindt er eigenaardige modellen bij uit hout 

 gesneden, waarbij de kop in één lijn ligt met een handvatsel en met 

 een klein mondstukje, dat zich loodrecht hierop bevindt. 



Statistiek. 



Met tabak beplant oppervlak, omvang en verbreiding der cultuur, enz. 



Volgens het Koloniaal Verslag van 191 5 bedraagt het oppervlak, 

 dat op Java in de Gouvernementsresidentiën (zonder de particuliere 

 landerijen) en op Madoera met tabak voor den Inlandschen landbouw 

 beplant is : 



Aantal bouws beplant met tabak als: 

 Jaar. Eerste gewas. Tweede gewas. Totaal. 



19 1 3 68.875 bws. 165.913 bws. 234.788 bws. 



I9U 67.971 „ 157 021 „ 224.992 „ 



In 19 14 was de verdeeling over wél- en niet-bewaterbaren grond 

 (sawah en tegal), als volgt: 



Aantal bouws beplant met tabak in 19 14 op 



Over het geheel genomen ging de tabaksteelt, in vergelijking met 

 1913, een weinig achteruit. De lage prijzen bleven namelijk niet zonder 



] ) Moeras -sawah's. 



