50 



king plaats, gecombineerd met een gotenstelstel, zooals ook in riet- 

 tuinen voorkomt (zie hiervoor). De groote goten loopen in cle richting 

 van de helling van het terrein en op een onderlingen afstand van 

 150 voet; er naast zijn plantwegen, breed 3 — 4 voet. Xa het graven 

 van de goten, ploegt men ondiep met den Javaanschen ploeg en 

 brengt ongeveer 24 M 3 . mest per bouw op het land. Deze desa-mest 

 werkt men zoo spoedig mogelijk met behulp van den H indostan-ploeg 

 om. Kort voor het planten ploegt men ten slotte voor de derde maal. 

 Loodrecht op de groote goten, graaft men daarna op onderlingen 

 afstand van 30 voet de kleine goten, breed 10" en diep 1 — 2 voet; 

 om den geheelen tuin heen loopt verder een ringgoot. Zoodoende 

 ontstaan een aantal rechthoekige vakken (godak) van ± l/ ]6 bouw- 

 oppervlakte. 



Bij een plantwijze 3 X ib/2 v oet, komen er, met vermindering 

 der goten en wegen, 48 X 19 en per bouw 16 X 912 = 14.592 boomen. 

 Evenals bij de rietcultuur neemt men oplaag, drassig terrein de godaks 

 kleiner, terwijl ten slotte na den oogst der tabak de sawah weer in 

 haar ouden toestand teruggebracht wordt. Bij een volgende beplanting 

 met tabak wordt het gotenstelsel telkens iets verschoven, zoodat achter- 

 eenvolgens het geheele terrein een diepe grondbewerking ondergaat. 



Zaadbedden. Voor de zuivering en sorteering van het zaad, zij 

 verwezen naar fig. 36 op blz. 102. Den grond, dien men voor zaadbedden 

 bestemt, gaat men in de meeste gevallen reeds lang tevoren in zijn geheel 

 omwerken, hetzij met den ploeg, hetzij met den patjoel. Een voortdurende 

 blootstelling aan de zon bevrijdt den grond van allerlei ziektekiemen. 

 Eerst kort voor het uitzaaien worden de kluitjes fijn geslagen en 

 het oppervlak glad en gelijk gemaakt. Direct voor het uitzaaien 

 giet men het bed goed nat. Midden Juli bezaait men gewoonlijk de 

 eerste bedden met 0,5 gram zaad, met asch g-emened ; de o-rootte van 

 een bed is 12 X 4 voet; afdaken zijn bij deze bedden niet in gebruik, 

 maar, totdat de wortel van de kiem voor den dag komt, blijft het bed met 

 rijstestroo (damèn) bedekt. Het gieten geschiedt zeer spaarzaam, om een 

 diep wortelstelsel te krijgen en om te voorkomen, dat een te ruime hoeveel- 

 heid water het ontstaan van ziekten in de hand zou werken. Na 5 a 6 weken 

 zijn de bibits plantklaar; slagen zij, dan levert één bed 3000 plantjes 

 en heeft men per bouw aanplant, niet meer dan 5 tampats bibit noodig. 



