70 



de tabak, voordat de fermentatie zou beginnen. Met een soort tuinsproei 

 kon men te droge bossen, die daarvoor op rekken van ijzergaas 1/2 M. 

 boven den grond uitgespreid lagen, bespuiten. Na aldus te zijn ingevocht 

 werd dan den volgenden dag met stapelen begonnen. Omgekeerd vindt 

 men er verscheidene fermenteerschuren met een soort droogkamer voor te 

 vochtige tabak „kammar panas" . De inrichting doet veel denken aan de in 

 N.-Amerika algemeen gebruikelijke droogschuurtjes, waar ook de warmte 

 uit een buiten aangebrachte stookplaats door gemetselde kanalen in het 

 gebouwtje geleid wordt en verder in een gemeenschappel ijken schoorsteen 

 naar buiten treden kan. De verwarming bedraagt ongeveer io° C. 



De eigenlijke fermentatie wijkt eenigszins af, van wat in de 

 Vorstenlanden of in Deli geschiedt en is afhankelijk van de voor- 

 bewerking, die bij bladtabak en iste kwaliteit krossok anders is dan 

 bij minderwaardige tabak, bijv. kampong krossok. Bij het opbouwen der 

 stapels laat men een hand breedte vrije ruimte over in de stapels, welke 

 ruimten als verticale Iuchtkokers dienst kunnen doen. Deeind-temperatuur 

 loopt, als in de Vorstenlanden, van 50 — 65 C. 



De sortatie is in overeenstemming gebracht met de vele doeleinden, 

 waarvoor deze tabak te gebruiken is. Als voorbeeld kan de tabak uit 

 de Kedoe-streek gelden, waar de krossok zeer geliefde soorten kerftabak 

 (pijpen, sigaretten) geeft en men sorteert in geel (speciaal voor kerf), 

 bruin en vaal; de verdere sortatie loopt over blad-partijen, omblad, 

 binnengfoed, enz., hetgeen een oroote verscheidenheid tenoevolee heeft. 



Afpakken. De balen in Besoeki wegen 100 K.G. en zijn dus dikker 

 dan de Vorstenlandsche, en dan die van Sumatra, welke 80 K.G. wegen. 



Voor het persen heeft men bijna overal hydraulische persen ; 

 de lange armen gebruikt men slechts in het begin bij het aanzetten 

 van de plaat, maar daarna perst men met handpompen ot motoren 

 verder. Met een zelfde aantal arbeiders rekent men op ruim 100 balen 

 per dag met een gewone pers, tegenover omstreeks 250 per dag met 

 hydraulische persing. Waar zich moeielijkheden gaan voordoen om 

 over een voldoende hoeveelheid arbeidskrachten te kunnen beschikken, 

 zal het dus zaak zijn met deze besparing rekening te houden. 



Productie en Kostprijs. Gegevens omtrent productie's per bouw 

 en omtrent den kostprijs blijven hier achterwege, omdat de omstandig- 



