96 



in den groeienden toenas, in het laatste geval blijft het zetmeel 

 onveranderd in het blad achter. Bij een herhaling van de proef omtrent 

 deze nachtelijke temperatuur in Deli (Hunger), bleek de daar onderzochte 

 tabak zich soortgelijk te gedragen. Van tal van omstandigheden, die 

 met de voorafgaande weersgesteldheid samenhangen en van het al 

 dan niet uitbreken van toenassen, hangt het dus af, welke en hoeveel 

 bestanddeelen er bij het plukken in het blad zijn. Bij vroegpluk zag 

 men wel vaalkleurige tabak als eindproduct voor den dag komen, 

 zoodat de praktijk van deze aanwijzing gebruik heeft gemaakt om het 

 procent gehalte vaal te verhoogen. Ook andere factoren schijnen mede 

 te werken om vale tabak te krijgen, bijvoorbeeld zoo zuinig mogelijk 

 met stikstof bemesting te zijn (Hansen) ; het vraagstuk is trouwens 

 nog in studie, want vroegpluk levert onder overigens gelijke omstandig- 

 heden soms geen vale tabak en middagpluk weer wel. 



Bij aardappelen en 1 ij tabak (nauw verwante gewassen) kan een 

 tekort aan kalium een abnormale kleur van het blad veroorzaken ; het 

 aardappelloof wordt brons-roodachtig, tabak krijgt bruinachtige of bleek- 

 witte bladeren, welke klenr ook abnormaal blijft na fermentatie. Wellicht 

 is hier eenig verband tusschen belemmering van zetmeelomzetting en 

 transport door kaliumgebrek eenerzijds en de afwijkende kleur anderzijds. 



In de latere jaren zijn onderzoekingen begonnen omtrent den 

 invloed van lage temperaturen tijdens het bereidingsproces van de 

 tabak, bijv. bij transport of bewaren van een product, waar om de een 

 of andere reden het fermenteeren tijdelijk gestaakt moet worden. 



Ook trachtte men door groote koude schadelijke dieren (Lasioderma) 

 te dooden of nuttige over groote afstanden te vervoeren. Voor Indië 

 is deze laatste toepassing van de koeltechniek door de Bussy uitgevoerd 

 (zie pag. 138). 



Lucht. Reeds is er op gewezen, dat de tabakswortels veel lucht 

 voor de ademhaling behoeven. Gebrek aan lucht (zuurstof) heeft verder 

 de vorming van voor de tabak schadelüke stoften in den grond ten 

 gevolge, als ferro-verbindingen, nitriet, zwavelwaterstof in samenhang 

 met een ongewenschte bacterie-flora. Rottings- en afbrekingsproducten 

 kunnen daarbij den grond doen verzuren, hetgeen voor vele cultuur- 

 gewassen (met name voor tabak) zeer nadeelig is. 



Vochtige lucht werkt mede tot de vorming van groot en dun blad. 



