114 



aantal bladeren grooter is. Als dakbedekking dient als regel atap, 

 afkomstig van een palmboom. Nipa fruticans. Lalang is in onbruik 

 geraakt, sedert het niet altijd meer in voldoende hoeveelheid te krijgen 

 is en omdat het minder goed ventileert dan atap, zoodat de gecon- 

 denseerde waterdamp als druppels op de te drogen tabak valt; dit 

 kan aanleiding geven tot (schimmel) rotting en bederf van de tabak. 

 Terwille van een betere droging, heeft men allerlei middelen beproefd, 

 daken met koekoek-constructie, driehoekige tinkaps (luiken) in het 

 hoogste deel van de zijwanden ; ook zijn proeven genomen met zinken 

 daken, die door een plafond van atap van de droogruimte afgescheiden 

 zijn (Kasteleijn), verder proefnemingen met kunstmatige verwarming, enz. 



Dit alles wijst op een overgang naar een meer permanenten 

 bouw, ook het inmetselen van de tijangs in den bodem, op steenen 

 neuten, zooals op Java in gebruik is. De primitieve constructie van 

 de tegenwoordige bangsals in Deli maakt, dat er van toepassing van 

 een verbeterd drogingsproces vooreerst nog niet veel te wachten is; 

 de temperatuur en de vochtigheid van de lucht in de schuur zijn zoo 

 veranderlijk en zoo moeilijk te regelen, dat in de praktijk zulk onderzoek 

 slechts tot onzekerheid of tot eenzijdigheid zou leiden. 



De in de droogschuur binnengebrachte tabak wordt voorloopig 

 op matten, liefst rechtop gezet, om druk en de daarmede gepaard gaande 

 broeiing te voorkomen, en zoo spoedig mogelijk opgeregen. Doorgaans 

 zijn Javaansche vrouwen hiermede belast, die hiervoor een dunne 

 koperen naald en een stroef, vezelachtig touw (tali-rameh) gebruiken. 

 IJzeren naalden roesten dadelijk en scheuren dan de dunne hoofdnerf 

 uit elkaar; gegalvaniseerd ijzerdraad inplaats van touw voldeed niet, 

 omdat de bladeren bij de minste beweging, langs den gladden draad 

 naar elkaar toeglijden en de dichte stand een goede droging verhindert. 

 Om licht bij het oprijgen te hebben, blijven de tinkaps (luiken) open- 

 staan, hetgeen bij zeer droog of bij zeer vochtig weer nadeelig 

 werken kan op de tabak, die reeds in de schuur hangt. Om dit te 

 verhinderen, vindt men soms in de lange zijwanden enkele tinkkaps 

 vervangen door ramen met glazen ruitjes, om bij een gesloten schuur 

 toch voldoende licht te hebben. De bladeren hangen telkens paars- 

 gewijze met de voorzijden (bovenkanten), respectievelijk de achterzijden, 

 naar elkaar toegekeerd. In het geheel blijft de tabak ongeveer drie 

 weken in de bangsal ; dun voetblad is spoediger droog dan het dikkere 



