117 Tabak. 



van de hoofdnerf niet meer buigen kan, zonder dat deze breekt. De 

 droge bladeren worden van het touw afgeschoven, gebundeld en deze 

 bundels in manden of kisten naar de fermenteerschuur gebracht. Ter 

 bescherming tegen zon en regen zijn de transportwagens voorzien van 

 groote overstekende daken en van zijwanden. Op vlak terrein gebruikt 

 men wel groote vierwielige wagens met meerdere verdiepingen en 

 plaatselijk ook railtransport met wagens van bijzondere constructie ; de 

 gewone tweewielige kar met dak is echter het meest in zwang'. 



De manden of kisten zijn voorzien van briefjes met als nadere 

 aanwijzing afkomst, afdeeling, kongsi, schuurnummer, soort tabak 

 (voetblad, enz.) en verdere bijzonderheden, waarop men bij het fermen- 

 teeren te letten heeft. In de fermenteerschuur binnengebracht wordt 

 alle tabak „ingewogen" ; de hoeveelheid, die na de bereiding de 

 schuur weer verlaat, weegt gewoonlijk 5 — 10 procent minder, als 

 gevolg van vocht- en stofverlies tijdens de broeiing. 



Fermentatie. 



Tot heden bestaat nog geen eenstemmigheid omtrent het wezen 

 van de fermentatie. Sommigen beschouwen haar als een proces, dat 

 lagere organismen (onder andere bacteriën) te voorschijn roepen ; 

 anderen schrijven haar toe aan fermentwerking. Daarnaast nemen enkelen 

 ook zuiver scheikundige processen als oorzaak aan. 



De studie van de fermentatie van de Sumatra-tabak verkeert 

 nog in het eerste begin. Interessant zijn de onderzoekingen op dit 

 gebied van het Proefstation te Klaten (Jenskn, de Vries, Sidenius en 

 anderen) over de Java-tabak, al blijft er daar nog veel onopgelost. 



Ook hier doet zich het merkwaardige geval voor, dat men in 

 alle landen eeuwen lang de tabak fermenteert en allerlei kunstgrepen 

 toepast om het proces in het leven te roepen of te bespoedigen, zonder 

 dat men zich van het wezen der fermentatie eenige voorstelling kon 

 maken. Zoo maakt Richardson Porter reeds melding- van een kunst- 

 greep om de broeiing te bevorderen, wanneer er geen voldoende werking 

 in de tabak wil komen, door balken of steenen op de stapels te leggen 

 en zoodoende grooten druk uit te oefenen. Ook de Perzen passen dit 

 systeem sedert onheugelijke tijden toe bij de bereiding van de nargileh 

 (Comes). In enkele tabakstreken van Noord-Amerika is sedert tientallen 



