134 



Ook bij het zoeken naar den oorsprong van een luizenplaag (Aphis) is 

 waargenomen, dat als zoodanig een overgebleven aangetaste, tabaksboom 

 in de afdeeling of langs de boschranden was te beschouwen, van waar 

 uit de plaag zich verspreid had langs de wegen in de velden met tabak. 



Ziekten, die voortspruiten uit den achteruitgang van het weerstands- 

 vermogen, als gevols? van de ongunstige omgeving, waarin het gewas 

 groeien moet, vat men wel samen onder den naam cultuur ziekten; 

 vele gaan gepaard met rottingsverschijnselen in de wortels, zoodat 

 waarschijnlijk vele wortelrotziekten verwant zouden zijn aan deze 

 categorie. De bestrijding van zulke ziekten moet er waarschijnlijk in 

 hoofdzaak op gericht zijn om de omgeving, waarin de wortels tehuis 

 behooren, op groote diepte, zoo gezond en zoo bruikbaar mogelijk te 

 maken, hetgeen te bereiken is door het toepassen van de methoden, 

 die een rationeel landbouwbedrijf hiervoor kent (grondbewerking, 

 grondverbetering, bemesting, afwatering, vruchtopvolging). Het is 

 waarschijnlijk, dat lagere organismen hierbij direct of indirect ook een 

 rol vervullen. Groote voorzichtigheid is echter geboden om de bacterie- 

 flora in den bodem te wijzigen ter bestrijding van zulke ziekten, omdat 

 men met het steriliseeren en met het dooden van de schadelijke 

 organismen tevens de kans loopt ook de nuttige en onmisbare te 

 vernietigen. Behalve in een goede grondbewerking heeft men nog 

 speciale middelen om planten te kweeken met een groot weerstands- 

 vermogen, een bepaalde selectie, het vermijden van te veel stikstof, 

 regeling van den grondwaterstand en andere. In het algemeen zijn 

 middelen om cultuurziekten te voorkomen, in hoofdzaak gelegen op 

 landbouwgebied en waar zij schade aanrichten, is de aangewezen weg 

 het bedrijf in zijn volle omvang aan een grondige studie te onder- 

 werpen en zoo noodig geheel te herzien. 



Hen ander type van ziekte is er een, die rechtstreeks door een 

 lager organisme wordt veroorzaakt. In zoo'n geval is bijna altijd 

 alleen de aanwezigheid van het micro-organisme reeds voldoende om 

 de plant ziek te maken, al zijn ook overigens de groeivoorwaarden 

 voor het gewas gunstig. Yan één enkelen haard uitgaande, ziet men 

 dan de ziekte in steeds grooter kringen om zich heen grijpen en alle 

 aangetaste tabak kwijnen of afsterven ; derhalve biedt een zieke plant 

 een dreigend gevaar voor infectie van de omgeving. Uit een proef 

 van Jensüx blijkt, dat het soms mogelijk is de schadelijke werking 



