347 Specerijen. 



de tuinen plantklaar gemaakt worden, door het maken van plantkuilen 

 en op zwaar hellende terreinen door maatregelen tegen het wegspoelen 

 te nemen, vooral door het aanleggen van terrassen. Men plant de noten 

 op afstanden van 8 a 10 Meter = 24 a 30 voet. Op vlakke terreinen 

 plant men dikwijls op 24 voet kwadraat dan gaan er 125 boomen op 

 een bouw ; plant men in zoogenaamd kruisverband, dat is op rijen van 

 21 voet van elkaar en in de rij op 24 voet, dan komen er 145 boomen 

 op een bouw. 



Op Banda doet men veel moeite de noteboomen door het aan- 

 planten van schutboomen tegen de sterke passaatwinden te beschutten. 

 Aan den zooeenaamden achterwal, waar de wind het sterkst is, maakt 

 men den boomeneordel het breedst. Vlak aan zee vindt men eerst 

 een paar soorten Pandanus, groote en kleine door elkaar, het geheel 

 geeft een vrij goede beschutting. Tusschen de pandans, maar meer 

 er achter, komen enkele soorten hooge kustboomen voor, onder anderen 

 de reusachtige Boeton laut, Barringtonia speciosa, daarop volgen: waroe 

 laut, Hibiscus tüiaceus ,■ njamplong, Calophylium lnophyllum; kemiri, 

 Aleuritus mohtccana enz. Op vlakke terreinen zou een gordel van 

 zulke boomen zeker een voldoende beschutting zijn, op Banda echter, 

 waar het terrein tot vrij hoog stijgt, is het noodig op geregelde 

 afstanden tusschen de nootmuskaat groote boomen te planten. Zoo- 

 veel mogelijk heeft men voor dit doel nuttige boomen gekozen, bijvoor- 

 beeld, de gewone kanari, Canarium commune L. ,• kanari Ambon, 

 Canarium moluccanum BI.; doeren, Dicrio zibethinus L.; nangka, 

 Artocarpus integrifolia L.; eenige soorten djamboe en mangga en ook 

 Arenga saccharifera Labill., arènpalm enz. 



In andere streken van den Archipel, bijvoorbeeld in de Minahassa 

 waar de notentuinen dikwijls vlak en ver van de kust gelegen zijn, 

 vindt men denzelfden toestand ; ook daar zijn hooge boomen vooral 

 kanari's tusschen de nootmuskaat geplant. Men noemt ze daar niet 

 zooals op Banda schut- maar schaduwboomen. 



De vraag is dikwijls gesteld of schaduw werkelijk noodig is en 

 er is veel voor en tegen gezegd. Prof. Janse is eerder tegen dan voor 

 schaduwboomen, volgens dezen onderzoeker berust het planten van deze 

 boomen op navolging van de Banda'sche werkwijze, waar men verplicht 

 is den aanplant te beschermen tegen den zwaren passaat wind. Zware 

 schaduw is beslist nadeelig; hoe meer schaduw des te grooter is de 



