300 



de noot voor den handel onbruikbaar of hij is van inferieure kwaliteit. 

 De verliezen zijn soms groot; in de» ongunstigste omstandigheden 

 leveren zij niet meer dan de helft, men beweert wel eens het 3/ 4 deel 

 van den oogst op, die op deze wijze verloren gaat. 



Prof. |anse gebruikte de volgende benamingen voor de ziekte, 

 kèrang noemt hij de vruchten, die jong afvallen en zwarte schimmel- 

 vlekken vertoonen ; pala reboes of pala masak zijn de vruchten, die 

 aan den boom verrotten en dan opengaan, boeka moeda de onrijp 

 openspringende vruchten, die een gaven bolster bezitten. Afgevallen 

 noten in den dop, maar zonder bolster dragen ook den naam van kèrang. 



Bij het inzamelen van de vruchten worden dadelijk alle zieke 

 noten afzonderlijk gehouden, van alle noten wordt de foelie afgenomen 

 en de eerste in de kombuis gebracht. 



De rookkombuizen zijn gebouwtjes, niet grooter dan juist vol- 

 doende voor het afwerken van den oogst. Zij zijn opgetrokken met 

 dikke muren van groote stukken koraal, het bouwmateriaal dat op 

 Banda overal voor het grijpen ligt. Op den vloer, die slechts uit 

 vastgestampte aarde bestaat, worden de vuren onderhouden, die de 

 noten moeten drogen; terwijl er terzijde een plaats overblijft, waar men 

 de afgewerkte noten droog kan bewaren, tot dat zij verzonden worden. 



Enkele meters boven den vloer is een zoldering aangebracht, 

 liefst zoo laag mogelijk ; in het midden een houten vloer, ter weers- 

 zijden een vlechtwerk van los ineengevlochten bamboereepen (para 

 para). Deze bamboe-horden vormen den bodem van eenige bakken, 

 waarin de noten worden uitgespreid ; terwijl de smalle gang er tusschen 

 dient om alle bakken gemakkelijk te kunnen bereiken. 



Het dak van het rookkombuis is zoo laag mogelijk en ontvangt 

 vaak slechts van eene zijde licht, door een venstertje. Alles is er op 

 berekend om onnoodig warmteverlies tegen te gaan. 



In een der bakken worden de versche noten oebracht en ongeveer 

 i voet hoog opgestapeld, de noten van een geheele week worden ver- 

 mengd, en zij worden dus bij wekelijksche partijen gedroogd. Op den 

 vloer onderhoudt men voortdurend langzaam voortsmeulend de houtvuren; 

 de opstijgende warme lucht en rook doen de noten binnen den dop 

 langzaam drogen. Een paar maal 's weeks worden de noten omgewerkt 

 en ongeveer na 6 weken zijn zij goed droog, zoodat de meeste noten 

 zich van den dop losgemaakt hebben; zij rammelen dan zooals het heet. 



