430 



Ocimum canum Sms., de Bik zegt in zijn meergenoemd werk 

 van deze plant: het is een vrij hoogopgroeiend kruidachtig gewas, met 

 geurige bladeren, bloemknoppen en stengeldeelen, vrij algemeen als 

 kemangi bekend. Zij wordt voor verkoop op tegalans, langs terras- 

 wanden, ook op de dijkjes tusschen sawah's vermengd met andere 

 gewassen geteeld, voor eigen gebruik legt men er kleine aanplantingen 

 op de erven aan. In de Soendalanden noemt men haar soerawoeng. 

 Men kweekt haar voort uit zaad, aangezien het stekken niet zoo goed 

 gaat. Twee of drie maanden na de uitplanting is het gewas oogstbaar. 

 Men trekt of de geheele plant uit of breekt er nu en dan eenige 

 takjes af, dan kan men van dezelfde plant meermalen oogsten. Na 

 een jaar verkeert de plant doorgaans in zulk een toestand, waarin 

 men er geen product meer van bekomt, dan wordt zij opgeruimd en 

 weer op nieuw geplant. Kemangi wordt zoowel rauw als in andere 

 spijzen gekookt genuttigd, zij wordt zeer veel als kruiderij bij de toe- 

 bereiding van visch, vleesch en andere gerechten gebruikt, die in de 

 Soendalanden pais en in Midden- en Oost-Java pepes genoemd wordt. 



Ocimum Basilicum, L. levert de bekende selasi, de zaadjes hebben 

 de eigenschap in water sterk uit te zetten en zeer slijmerig te worden, 

 men vermengd ze dan met een zoete stroop en heeft een delicatesse 

 voor den man in de straat. Overal op Java in steden en dorpen langs 

 de wegen wordt deze verfrisschende drank aangeboden, soms met ijs, 

 soms zonder. Ook als medicijn voor ingewandsaandoeningen — panas 

 dalam — oebruikt de Inlander ze. 



Ocimum sanctum L. Roeroekoe, wordt minder gebruikt als kruiderij, 

 maar meer om op de graven van afgestorvenen, alsmede op kruiswegen 

 te otteren of om ze op kerkhoven te strooien of te planten. 



4. CORIANDRUM SATIVUM. 



Is in de Soendalanden als katoentjar en in Midden- en Oost-Java 

 als katoembar bekend. 



De plant komt in de bergstreken beter tot haar recht dan in de 

 vlakte en wordt gewoonlijk op tegalans verbouwd. Nadat de grond 

 goed omgewerkt is, worden op afstanden van 3 a 4 vt. voren getrokken, 

 en op een plantwijdte in het verband van 2 a 3 vt. pootgaatjes in 

 den grond gestoken, in elk waarvan men 3 a 4 zaadjes legt. Binnen 

 een week zijn ze ontkiemd, na een maand worden zij gewied, hetgeen 



