446 



die uit rechts draaiende borneol (C 10 H 17 OH) bestaat en als genees- 

 middel en tevens om lijken te balsemen gebruikt wordt. Deze kamfer, 

 die slechts in sommige exemplaren aangetroffen wordt, bevindt zich in 

 bepaalde kamfergangen en in spleten in het hout. 



Nu eens vindt men holten in den stam met het product gevuld, 

 dan weer treft men het aan tusschen den bast en het hout en soms 

 verkrijgt men het in zulke kleine stukjes met hout vermengd, dat de 

 kamferzoeker het niet kan zuiveren en zoo aan de markt brengt. Om 

 de kamfer te winnen worden de boomen meestal omgekapt. 



Behalve kamfer bevat de boom ook een aetherische olie, oembil 

 genaamd, die volgens Marsden (1785) als volgt gewonnen wordt: „men 

 maakt in den stam een dwarse insnijding, eenige Engelsche duimen 

 diep ; dan snijdt men het hout zoover benedenwaarts weg, tot men een 

 horizontaal vlak verkregen heeft. Dan snijdt men zooveel hout weg tot 

 de holte ongeveer een quart (= 1.14 Liter) bevatten kan, brengt er 

 dan een brandend stuk hout in, dat men er een tiental minuten inlaat ; 

 dit werkt als prikkelend middel en trekt de vloeistof er heen. In den loop 

 van een nacht wordt de holte daarmede gevuld, terwijl de boom daarna 

 nog een drietal nachten iets minder geeft, nadat deze telkens vooraf 

 door vuur daartoe geprikkeld werd. Daarna is de boom echter uitgeput". 



Volgens Junghuhn wordt de olie aldus verkregen : Men maakt 

 insnijdingen in het onderste gedeelte van den stam, die tot in het 

 hout gaan. Er vloeit dan langzaam een gele heldere olieachtige vloei- 

 stof uit, die in een bamboekoker wordt opgevangen. 



Somtijds scheidt zich uit de olie van oude boomen (oembil djadi) 

 kristallen van Baros-kamfer af. Zooals reeds werd opgemerkt, wordt 

 niet in alle boomen kamfer aangetroffen. Wel bevat het hout van den 

 kamferboom, volgens de onderzoekingen van Prof. Jaxse, die een theorie 

 gegeven heeft, om de vorming van de kamfer te verklaren, een zeer 

 groot aantal fijne kanalen, die aetherische olie bevatten. Wordt nu het 

 hout door een insect (keverlarve) aangevreten, zoo worden een aantal 

 kanalen geopend en uit deze treedt de olie langzamerhand uit. Door 

 een nog niet opgehelderd proces zou deze dan geleidelijk overgaan in 

 borneol. 



Omtrent de opbrengst aan kamfer, die een boom geven kan, 

 bestaan geen betrouwbare opgaven. Zeker echter is het, dat zij niet 

 groot kan zijn, daar men, naar het schijnt, vroeger wel honderd gulden, 



