Vezelstoffen. 



I.V 



Manilahennep. 



Het winnen van de vezel uit de „wilde pissang" (Rumph. Herb. 

 Amb. Lib. VIII, Cap. 7) is in Indië blijkens Rumphius' mededeelingen 

 sedert eeuwen bekend. Hij schrijft daarover het volgende: 



„Het groote slag vindt men op Mindanauw, of eigenlijk Manginada, het 

 zuydelijkste van de Philippijnsche eilanden, alsmede op Sangi (eygentlyk Sangir 

 genaamt). De Inwoonders van Mindanauw en Sangi vveeten uyt de velletjes van 

 dezen stam dunne draden te maken, waarvan /.ij tweederley stofjes weven, beide 

 Cöffo genaamt, wiens natuurlijke coleur is witachtig, als ongebleekt linnen, de 

 eene zoorte is grofdradig, dewelke swart, rood en geel geverft zynde, gelyken 

 Bastas en Carikams. De andere zyn zoo fyn en glimmende als Armosyntjes, die 

 zy of wit laten, of met allerhande figuuren en bloemen schilderen, dat ze Petolen 

 gelyken, die de groote Heeren en Edelluyden overal in de Moluccos tot Pavil- 

 joenen en haar bedsteeden, alsmede Vrouwekleedjes gebruiken, aangenaam te 

 dragen by heete tyden wegens hare koelte. Uyt de buytenste dikke schorse weeten 

 zy ankertouwen te vlechten. Op Manado maken ze zakken daarvan, daar zij in 

 slapen. 



Bij de Amboineezen werd de bast tot Nonay gebruikt, dat zyn draden 

 om de vishoeken daarmede te binden." 



Meer wordt bij Rumphius over het gebruik van de vezel niet 

 vermeld ; alleen wordt nog nadrukkelijk medegedeeld, dat de Ternatanen 

 het winnen van de vezel niet kenden. Veel verandering schijnt er intusschen 

 niet gekomen te zijn in het bezigen van Musa als vezelplant door de 

 inlanders. Nog altijd zijn de Sangir-eilanden bekend om hun kunstige 

 koffo-weefsels, waarvan de vervaardiging tijdelijk achteruitging, doch 

 in den laatsten tijd door bemoeienis van de zendelingen weer vooruitgaat. 

 In een merkwaardig opstel, in 1778 te Batavia gedrukt, verklaart 

 J. II. Paringaüw ontdekt te hebben, hoe men „eene soort van katoen" 

 uit den pisangboom kan winnen, en hoe „pisang batoe" de witste 

 vezel en de grootste hoeveelheid levert. 



Heel III. 36 



