628 



minderen, werd een scheikundige, de Heer J. Sayers door de Meeren 

 Dorrepaal en van Alphen (omstreeks 1870) aangesteld om door weten- 

 schappelijk onderzoek te trachten verbetering in cultuur en bereiding 

 aan te brengen, tot welk doel nabij Klaten (Soerakarta) een laboratorium 

 en tevens eene proeffabriek op de onderneming Gajamprit te zijner 

 beschikking werden gesteld. Het zoogenaamde procédé Sayers, dat 

 behalve uit eenige kleinigheden in toevoeging van eene zekere hoe- 

 veelheid ammonia in de fermenteer- en klopbakken bestond, was hiervan 

 het resultaat. Werd het op de Natal-indigo toegepast, dan werd 

 uit de bladeren kwalitatief en vooral kwantitatief een beter product 

 verkregen. 



Verschillende ondernemingen pasten hierop het procédé toe en 

 het bleek nu, dat niet overal en altijd dezelfde gunstige uitkomsten 

 werden verkregen. Aanvankelijk was echter de toepassing groot genoeg, 

 om plaatselijk eene fabriekmatige bereiding van ammonia te kunnen 

 veroorloven. In 1873 verrees eene ammonia fabriek te Djocjakarta en 

 spoedig daarop ook eene te Klaten. 



Intusschen (1872) was door den Heer Baumgarten zaad van eene 

 nieuwe indigosoort (oligosperma) uit Guatemala of Mexico ingevoerd. 

 Deze soort, die goede bladproducties en ook zonder een speciaal 

 procédé indigo van betere kwaliteit gaf dan de Natal-indigo, verdrong, 

 behalve in inlandsche aanplantingen, op haar beurt in een paar jaar 

 tijds de Natal-soort. 



Toen het bleek, dat het gebruik van ammonia bij de verwerking 

 van deze soort veel minder effect had dan bij de Natalsoort, nam het 

 gebruik van deze stof snel af en de ammonia-fabriek te Djocjakarta 

 kon niet blijven voortbestaan. Die te Klaten op de onderneming 

 Gajamprit hield het langer uit, omdat het aldaar nog tot 1892 voor- 

 deelig werd geacht, ook bij de z.g. Guatemala-indigo ammonia te 

 gebruiken, al was het ook in mindere hoeveelheid en alleen in de 

 klopbakken. 



Reeds in 1880 werd er over geklaagd, dat ook de Guatemala- 

 indigo d e ondernemers begon teleur te stellen. Wel trachtte men door 

 invoer van nieuwe zaden verbastering tegen te gaan, maar desniet- 

 tegenstaande is het een uitgemaakte zaak, dat aanvankelijk meestal 

 grootere opbrengsten werden verkregen evenals men dit vroeger bij 

 de Natal-indigo had kunnen waarnemen. 



