681 Lo °'- e " Verfstoffen. 



wordt het gewas veel geteeld op een gelen zandgrond, vermengd met 

 klei ; op Riouw bestaat de bodem uit rood leem, vermengd met zand 

 en bedekt met eene geringe laag humus, terwijl in de omstreken van 

 Singapore de cultuur gedreven wordt op gele klei. In de omgeving 

 van Sambas (West-Borneo) gedijt de plant goed op eenigszins veen- 

 achtigen boschgrond met een ondergrond van zware, witachtige klei; 

 elders in zandgrond of op lichten, vulkanischen bodem. Stilstaand water 

 verdraagt gambir niet; de bodem moet goed doorlatend zijn en moerassige 

 grond vooraf met zorg gedraineerd worden. Men plant bij voorkeur op 

 maagdelijken boschgrond en, zoo mogelijk, op hellend terrein. Zeer 

 goed leenen zich plekken, die te voren met kreupelhout begroeid waren : 

 de natuurlijke standplaats van de Uncaria's. Bij de keuze van bosch- 

 grond voor een aanplant let men vaak op daarop voorkomende boom- 

 soorten ; in Asahan beschouwt men de aanwezigheid van Uncaria 

 pcdicellata Roxb. (Bataksch: hail hail), eene wilde gambirsoort, als een 

 gunstig teeken. Schaduw werkt belemmerend op den groei van de heesters. 



Voor eene bevredigende opbrengst is veel zon en een regelmatig 

 over het geheele jaar verdeelde neerslag noodig ; ongeveer 3000 mM. 

 per jaar wordt in Asahan als het gunstigst beschouwd. Dientengevolge 

 is de cultuur beperkt tot streken dicht nabij den evenaar gelegen, 

 waar aan deze voorwaarde voldaan wordt. Atjeh is reeds te noordelijk, 

 de Lampongsche districten zijn te zuidelijk voor de teelt. West-Java 

 daarentegen bezit, om andere redenen, een voldoend vochtig, gelijk- 

 matig klimaat en zou uit dien hoofde voor gambir geschikt zijn. Aan 

 bepaalde hoogte is de plant niet gebonden ; in den regel gaat men 

 niet hooger dan 125 — 150 M. In het Pajakoemboehsche groeit zij 

 echter op 900 M., nog goed, hoewel langzamer dan in de laagvlakte. 



Gambir wordt meestal uit zaad gekweekt, hoewel de plant zich 

 ook laat stekken. Deze laatste wijze van vermenigvuldiging wordt zelfs 

 bijna algemeen toegepast op Banka, waar men niet al te jonge takken 

 in stukken van twee geledingen snijdt, die men voor omstreeks één 

 derde scheefin den grond uitplant; in den regel terstond in den nieuw 

 aan te leggen tuin, soms, indien deze te ver weg ligt, op een kweekbed 

 nabij den ouden aanplant. In de Bataklanden gebruikt men ook stekken ; 

 men legt deze gedurende een nacht met de ondereinden in water en 

 plant ze daarna in den tuin. üp het terrein, dat overigens ontruimd 

 is, laatmendddrvoorloopigde groote boomen staan, omeenige beschutting 



