682 



aan de jonge plantjes te geven tegen de felle zonnewarmte ; pas wanneer 

 de heesters goed in het blad staan, worden de boomen geringd, waarna 

 ze langzaam afsterven. In Palembang, waar men als regel zaait, legt 

 men soms kweekbedden van stekken aan. üp Nias plant men met 

 afleggers, die men verkrijgt door gambirranken in eene bocht tot den 

 grond te laten hangen. Waar ze dezen raken, graaft men een kuiltje, 

 waarin de bocht geplaatst en met aarde bedekt wordt (tjangkok). 



Bij het kweeken uit zaad moet men zeer zorgvuldig te werk gaan. 

 Gambirzaad verliest, indien het niet op de goede wijze gewonnen is, 

 spoedig zijne kiemkracht. Men moet bij het oogsten van zaad alleen 

 die vruchtjes uitkiezen, die aan den top reeds bruin zijn, doch aan de 

 basis nog een groen gedeelte vertoonen. Deze vruchtjes spreidt men, 

 om ze te drogen, op eene beschaduwde, tochtvrije plaats dun uit; zij 

 openen zich en strooien het uiterst fijne zaad uit; 25000 korrels wegen 

 slechts één gram. Het zaad droogt men wat na ; zorgvuldig geoogst 

 en bewaard behoudt het eenige maanden zijne kiemkracht. 



In Boven-Kampar (Padangsche Bovenlanden) verzamelt men het 

 zaaizaad niet in den aanplant, doch van de heesters van reeds lang 

 verlaten tuinen. 



In den regel, doch niet steeds, zaait men op kweekbedden ; in sommige 

 streken, (bijv. in Moko-Moko(Benkoelen),doet men dit terstond in den tuin. 

 Voor den aanleg van deze kweekbedden kiest men in den Riouw-Archipel 

 een niet te vochtig terrein. Het wordt van onkruid gezuiverd en diep 

 omgewerkt: de aarde wordt goed fijn gemaakt. Vervolgens strooit 

 men het gambirzaad tamelijk dik uit. Twee tot drie voet boven de 

 bedden maakt men een afdak van klapperbladeren. Op Sumatra's 

 Oostkust handelt men evenzoo. Vóór het zaaien is het kweekbed flink 

 nat en modderig gemaakt. Op de Westkust van Borneo (Singkawang) 

 strooit men over de kweekbedden ook asch. De zaden worden namelijk 

 in den eersten tijd ijverig weggesleept door mieren, die er zeer belust 

 op zijn ; de asch en de overblijfselen van de vruchten, die mede uit- 

 gestrooid zijn, beperken dit eenigszins, maar slechts door dik zaaien 

 verzekert men zich een voldoenden opslag van kiemplantjes. 



Eigenaardig- is, dat men in verscheidene streken van Sumatra — 

 in plaats van horizontale — loodrechte kweekbedden aanlegt; op Sumatra's 

 Westkust gebruikt men hiervoor op het Oosten gelegen sawah-dijkjes 

 of terraswanden, die men schoonmaakt, daarna bevochtigt en waartegen 



