692 



vuur tot de pan is vrij groot, zoodat om al de^e redenen veel brandstof 

 bespaard zou kunnen worden bij gebruik van een meer doelmatigen 

 vuurhaard. Deze treft men in de grootere gambirkokerijen inderdaad 

 aan: een gemetselden oven met rooster en vuurdeur en een plaatijzeren 

 schoorsteen, die een eindweegs horizontaal loopt, ter verwarming van 

 eene afgesloten droogkamer. In den regel zijn er twee pannen (kwali), 

 waarvan eene als kookpan dienst doet, de andere als voorwarmer en 

 als waschbekken voor voorwerpen, waaraan nog gambir kleeft. De 



Het afrissen van de bladeren. 



kookpan is soms van hout, maar meestal van gietijzer en heeft eene 

 doorsnede van ± 1.20 meter. Daar de gambir bij het koken veel 

 schuim veroorzaakt, verhoogt men den rand van de kookpan met een 

 ring van hout of boombast, ongeveer 70 cM. hoog. In plaats van 

 ijzer gebruikt men ook wel koper voor de pan, die dan veel duurzamer 

 is en waarin de gambir niet donker gekleurd wordt, hetgeen door de 



