fi',1.'} Looi en Verfstoffen. 



vorming van „inkt" bij de inwerking van het looizuur in ijzeren pannen, 

 vooral als ze nieuw zijn, wel geschiedt. 



Men begint een nieuw kooksel, door reeds éénmaal afgetrokken 

 blad in het bij die behandeling verzamelde waschwater nogmaals op 

 te koken. Het vocht wordt hierbij aangevuld tot 180 — 200 liter. Na 

 eenigen tijd wordt dit thans vrijwel volledig uitgetrokken blad met een 

 houten krabber („pengaroet") in eene houten goot („paloeng") geworpen, 

 die één meter breed en zes meter lang is, en zoodanig is geplaatst, 

 dat zij langzaam afhelt naar de pan. Het afvloeiende vocht komt in 

 deze laatste terecht, doch kan ook, door een smal houten gootje, in 

 den voorwarmer of in een ander vat geleid worden. Dit gootje wordt 

 aangebracht, wanneer geen vocht meer afloopt. Men overgiet het blad 

 nu rijkelijk met water en spoelt er zoo alle extract af; na flink omwerken 

 herhaalt men dit nog eenmaal. Zoo wordt het waschwater verkregen, 

 dat bij de volgende koking zal dienst doen; het blad gaat als meststof 

 naar den pepertuin, die op Riouw bijna steeds bij een gambirtuin 

 behoort; het zou echter, na tusschen walsen uitgeperst te zijn, vermengd 

 met ruwe petroleum of residu, eene geschikte brandstof kunnen leveren 

 voor den oven van de kokerij zelf. 



Onderwijl is aan het vocht in de kookpan 180 — 200 KG. versch 

 gambir-blad toegevoegd, dat nu omstreeks een half uur uitgekookt 

 wordt. Houten stampers met vier punten („serampang") dienen om de 

 bladeren goed dooreen te werken en te kneuzen. Het borrelen van het 

 water in de meestal halfbolvormige pan helpt hierbij flink mede. 



Is het blad lang genoeg uitgekookt, clan schept men het weder 

 met de vork in de goot ; de laatste bladeren worden met eene groote 

 zeef van vlechtwerk er uit gevischt. 



Het extract moet nu nog geruimen tijd koken, om dikker te 

 worden. Op halve hoogte van de pan wordt een ring, waar binnen 

 een bamboe- of rotanvlechtwerk is gespannen, aangebracht, om het 

 schuimen van het vocht te verminderen ; bij het opstijgen breken de 

 dampbellen, wanneer zij met het netwerk in aanraking komen. Boven- 

 dien hangt men in het midden van de pan een halven klapperdop, 

 die van onderen eene kleine opening heeft, zoodanig op, dat de rand 

 juist met de oppervlakte van de vloeistof gelijk is. Door het hevige 

 koken ontstaat eene strooming, die van de wanden naar het midden 

 van de pan gericht is en hierdoor komen langzamerhand alle drijvende 



