10G 



lichtecht bruin; ijzerzouten geven er eene groenachtige tint mede, 

 aluminium- of- tinbijts eene geelachtige. Voor katoenverven is cle 

 concurrentie grooter. In Duitschland werden groote hoeveelheden 

 gebruikt voor het kleuren van voor militaire doeleinden bestemde 

 ransels, tenten en veldzakkenstof, doch hiervoor bezigt men ook reeds 

 kunstmatige kleurstoffen (in het bijzonder zoogenaamd „Immedial- 

 katechu"). Buiten Duitschland is in den oorlog het gebruik, wegens 

 gebrek aan teerkleurstoffen, sterk toegenomen. 



In de bierbrouwerijen dient gambir als surrogaat van hop, zoo- 

 wel als klaarmiddel en om de eiwitstoffen neer te slaan, die het bier 

 in bederf zouden kunnen doen overgaan, als om het bier een bitteren 

 smaak te geven ; het eerste berust op de aanwezige looistof, het 

 tweede op de catechine. 



In de geneeskunde vindt catechu toepassing als adstringens; het 

 gebruik neemt echter af. De Nederlandsche Pharmacopee, 4e uitgave, 

 schrijft „gambir in blokjes" voor; zij rangschikt deze stof niet onder 

 de geneesmiddelen, die in iedere apotheek aanwezig moeten zijn. Als 

 huismiddeltje wordt met koud water uitgetrokken gambir, als kasjoe 

 (cachou), tegen verkoudheid gebruikt. 



Volgens de ervaring van het Visscherij-proefstation te Utrecht 

 is gambir voor tanen van visschersgaren niet geschikt, daar het zich 

 daaraan niet hecht en spoedig verstuift. 



Verbreiding en economische beteekenis van de gambircultuur. 



De voornaamste streken, waar gambir gekweekt en bereid wordt 

 zijn het zuidelijk deel van het schiereiland Malakka, vooral Djohore; 

 West-Borneo (Sambas, Mampawa en Landak) ; Britsch Noord-Borneo; 

 de Riouw-Archipel en de Oostkust van Sumatra, vooral Indragiri. 

 Een factor, die ongetwijfeld eene groote rol heeft gespeeld, is dat cle 

 productie en de handel in hoofdzaak in handen zijn van Chineezen, 

 die in genoemde streken, dikwijls door omstandigheden geheel onal- 

 hankelijk van deze cultuur, in groot aantal wonen. 



Verreweg de meeste gambir uit onzen Archipel is afkomstig van 

 de Riouw-Lingga eilanden. Vrijwel op alle eilanden van deze groep 

 treft men de cultuur aan, uitsluitend in handen van Chineezen, die 

 „block"- en „cube-gambir" bereiden. Cultuur en bereiding hebben 



