712 



het is zeer wel mogelijk, dat binnenkort andere kleurstoffen voor dit 

 doel even geschikt zullen blijken te zijn. 



Als looimiddel is gambir meer en meer gezocht, maar de prijs 

 is hoog en de vroegere, grove vervalschingen hebben het product 

 zulk een slechten naam bezorgd, dat de looiers de voorkeur zijn gaan 

 geven aan quebracho en andere looistoffen. 



Wil gambir dan ook hare plaats hernemen, dan moet èii de prijs 

 verlaagd èn de kwaliteit verbeterd worden. Aan deze voorwaarden 

 kan de Chineesche gambirkoker niet voldoen ; de prijsverlagingen 

 van de laatste jaren hebben aangetoond, dat het slordige bedrijf deze 

 niet verdragen kan. Daar tegelijkertijd de prijs van de peper gedaald 

 was, hebben vele ondernemingen het werk moeten staken ; alleen de 

 meer kapitaalkrachtige konden betere tijden afwachten. In de plaats 

 van gambir, heeft men andere, meer winstbelovende culturen aangevat, 

 onder anderen caoutchoucteelt. 



Alleen een gemoderniseerd, intensief werkend bedrijf kan met 

 goed gevolg in de toekomst de gambirteelt voortzetten. Het steeds 

 stijgende gebrek aan looimiddelen belooft met eene groote mate van 

 zekerheid een bijna onbeperkten afzet, mits de prijs laag en de kwaliteit 

 goed zij. 



Voor het Europeesche kapitaal ligt hier dus een arbeidsveld open. 



Volgens een vlugschrift van den heer A. M. Joekes, oud-Gouver- 

 neur van Sumatra's Westkust, zou daar met voordeel door Europeesche 

 ondernemingen gewerkt kunnen worden. Hij stelt zich voor, dat de 

 fabriek 100—200 planters aanneemt, die met voorschot van de onder- 

 neming ieder een bepaald oppervlak woesten grond met gambir beplanten, 

 dezen tuin onderhouden en het blad aan de fabriek tegen vastgestelden 

 prijs afstaan. Per jaar zou ieder man gemakkelijk 400 pikol blad kunnen 

 leveren, zoodat met 100 planters, de fabriek eene jaarlijksche productie 

 van 6600 pikol gambir zou bezitten. 



Tegen dezen opzet is een groot bezwaar, dat zulk eene onder- 

 neming geheel afhankelijk zou zijn van den Inlander, en dat in geval 

 van concurrentie deze cultuur dezelfde moeilijkheden zou ondervinden 

 als de tabak in Djember: verkoop van het blad, niet aan de fabriek, 

 waarmede de overeenkomst is aangegaan, maar aan den meestbiedende. 



Hoewel verder van den evenaar gelegen dan het eigenlijke gambir- 

 leverende gebied, bezit ook Java, althans het westelijke gedeelte, 



