747 Looi- on Verfstoffen. 



staand, niet aan de einden van de takken geplaatst. De vrucht is 

 meer langwerpig, olijfkleurig en met talrijke witte wratten bezet. Op 

 de bladeren komen gallen voor. De bloei heeft plaats in November; 

 in September dragen de boomen nog vrucht. 



Terminalia Teysmannii is zeer verwant aan Terminalia Chebula. 



De gedroogde en ontpitte djahavrucht heet djalawé en wordt 

 onder dien naam op den pasar verkocht ; die van Terminal ia Teysmannii 

 als djahakling mèt pit en als djahling soekoen zonder steenkern. 

 De djalawé is voor ververij en looierij zeer gewild ; de djahakling is 

 minder gezocht en goedkooper; zij wordt hoofdzakelijk als medicijn 

 gebruikt. 



Djahavruchten zijn waarschijnlijk te Solo reeds van ouds voor 

 het looien oebruikt. Volgens Van Oosterzee bereidde men in 1861 te 

 Semarang geelleer met djaha en aluin (verhouding 20: 1). In Britsch- 

 Indië is Terminalia belerica minderwaardig, vergeleken met Tetminalia 

 Chebula Retz ., die de zoogenaamde „zwarte" myrobalanen ] ) levert. 

 Deze vormen een zeer waardevol looimiddel, dat eene heldere kleur 

 aan het leder geeft en daarom veel met andere stoffen gemengd 

 gebruikt wordt. In den handel zijn de licht gekleurde, met de hand 

 nog onrijp geplukte vruchten het hoogst geprijsd, hoewel aangetoond 

 is, dat zij juist minder looistof bevatten en tevens een donkerder gekleurd 

 aftreksel geven dan rijpe, al zien zij er uitwendig ook lichter uit. De 

 steenkern bevat bijna geen looistof, alleen het vruchtvleesch heeft 

 waarde. Een onlangs gepubliceerd onderzoek naar het juiste tijdstip 

 van oogsten heeft geleerd, dat het looistofgehalte, zoowel als de verhouding 

 van het vleesch tot de pit, grooter wordt, naar mate de vrucht langer 

 aan den boom hangt. Onrijp plukken is dus verkeerd. Het looistofgehalte 

 van het vleesch bedraagt 41 — 53%. Ook de schors bevat veel looistof 

 (27.5 — 35 %), terwijl de gallen voor inktbereiding dienen. 



Terminalia belerica bevat in het vruchtvleesch 7 — 20% looistof. 

 Op Java gebruikt men de djalawé in de blauwververij om indigo te 

 besparen, de kleur van het goed verbleekt dan echter spoedig. Zij 

 wordt ook gebezigd, met ijzerhoudenden modder, bij de bereiding van 

 een zwart, glimmend smeersel voor lederonderhoud. 



') In tegenstelling met de „gele" van 7'. citrina Roxb.; „grijze" myrobalanen zijn 



de vruchten van Phyllanthus Emblica WillJ , eene liuphorbiacca. 



