75S 



water zóó volledig, dat men de kleurstof tot poeder kan wrijven 

 („anattoïne"). 



Daar bereide orlean veel vervalscht wordt (met zaagsel, zand, 

 oker, enz.), komt het zaad ook wel gedroogd, doch verder onbewerkt, 

 in den handel („anatto-seed", „urucu en gros"). Het zaad moet vooral goed 

 droog zijn, daar door schimmelen het kleurend vermogen sterk afneemt. 

 Het kan ook in dezen vorm als kleurstof gebruikt worden, is goed- 

 kooper en laat zich niet vervalsenen ; het is gemakkelijk naar tint en 

 dikte der kleurstoflaag te beoordeelen. Uit het gedroogde zaad is langs 

 chemischen weg een zeer zuiver orlean te bereiden, door behandeling 

 met eene 2 % sodaoplossing en neerslaan van het in oplossing gebrachte 

 orlean met zoutzuur. Het zoo verkregen, steenroode poeder blijft, mits 

 goed gewasschen en gedroogd, aan de lucht onveranderd. Het is bijna 

 onoplosbaar in water, oplosbaar in alkaliën, alcohol en vette oliën. De 

 opbrengst bedraagt ongeveer 10% der zaden. Het kleurende vermogen 

 is veel grooter dan dat van het orleandeeg uit den handel: 8 — 12 

 maal sterker dan van Guadeloupe- en Cayenne-orlean. De achter- 

 blijvende zaden bevatten 27 % zetmeel. 



Bereide orlean komt voornamelijk van Guadeloupe, Cayenne en 

 Brazilië (Para), voorts van Maracaïbo en Bengalen. Ceylon levert eene 

 goede en goedkoope orlean, terwijl ook Java deze kleurstof uitvoert. 

 Een belangrijk artikel zal het hier nooit kunnen worden, daar de afzet 

 beperkt is en de plant in alle warme landen goed groeit, zoodat het 

 product uit vele streken op de markt komt. Blijkens de marktberichten 

 van Batavia is daar voor het eerst in 191 1 op grooter schaal Bixa- 

 zaad verhandeld; het wordt in die berichten aangeduid als „gintjoe- 

 pitten", naar den Chineeschen naam „gintjioe" voor vermiljoen. De 

 prijs bedroeg f 7. — tot ƒ8. — per pikol ; een jaar later het dubbele. In 

 de ofhcieele uitvoerstatistieken verscheen anattozaad pas in 19 13, toen 

 van Batavia 179,845 KG. werd verscheept; in 1914 bedroeg de uitvoer 

 50,297 KG. van Batavia en 3.636 KG. van Soerabaja en in 1916 

 respectievelijk 63.562 en 11.024 KG. 



Literatuur. 



Dr. M. Greshoff, Bixa Orellana L. ; Nuttige Indische planten, XIV, blz. 49. 



K. Hevxe, De nuttige planten van Nederlandsch-Indië, III, 1917, blz. 314. 



