762 



als bijtmicldel dienst doet. Het wekte voorheen verwondering', dat bij 

 de inlandsche mengkoedoeververij geen aluin gebruikt werd ; een 

 onderzoek van den heer F. Driessen bracht evenwel aan het licht, dat 

 de djirak-bast !) (Symplocos fasciatlata Zoll.J, die algemeen bij de meng- 

 koedoe gevoegd wordt, aluminiumtartraat (ruim i °/ A1 2 3 ) bevat. 

 Ook andere plantaardige producten, die djirak vervangen kunnen, 

 zooals sasahbast (Aporosa frutescens BI.) en de op de kust van Coro- 

 mandel gebruikte „casha"-bladeren (Memecylon cdu/c Roxb.) 2 ), bleken 

 aluminiumverbinclingen te bevatten (tartraat of sulfaat). 



Hoewel in Europa, ook in Nederland - — en wel in het labora- 

 torium van den heer J. B. Prévinaire, toenmaals directeur van de 

 „Haarlemsche Katoenmaatschappij" — herhaaldelijk proeven genomen 

 zijn aangaande de mogelijkheid van de toepassing van mengkoedoe 

 bij de ververij en deze onderzoekingen ten deele gunstig uitvielen, 

 heeft de bereiding van kunstmatige alizarine niet alleen de Europeesche 

 meekrapcultuur ten onder gebracht, maar ook — a forteriori — alle 

 kans op verheffing van den mengkoedoebast tot een uitvoerartikel van 

 onzen Archipel vernietigd. 



Ook in Nederlandsch-lndië ondervindt mengkoedoe eene sterke 

 concurrentie van de goedkoopere, synthetisch bereide alizarine. Het 

 is echter waarschijnlijk, dat het natuurproduct daarnaast zal blijven 

 bestaan, omdat het eene diepere, rijkere kleur geeft, zooals men die, in 

 Solo bijvoorbeeld, voor doeken van goede kwaliteit, verlangt. Ue 

 helderroode kleur van de Pekalony-ansche „kain banobanyan" is evenwel 

 met de alizarine uitstekend te verkrijgen en voor goedkoope doeken 

 is deze ook wel iets donkerder te maken, door het gekleurde katoen 

 even door een soga- of indigobad te halen. Meer en meer wordt in 

 de batikkerijen te Pekalongan dan ook de natuurlijke mengkoedoe 

 door alizarine verdrongen. 



! ) Ook het blad van djirak wordt voor dit doel gebruikt. 



5 ) Men verft daar met ,,chay"-\vortel (Oldailandia umbcllata Z.), die alizarine bevat. 



