Hont. 



IX. 



Houtbewerking. 



De planter op Java moet gewoonlijk het gevelde hout zelf 

 verwerken tot balken, planken, kisten enz. Onder het hoofdstuk exploi- 

 tatie werd over dit bewerken reeds het een en ander medegedeeld. 

 Voor het korten van de stammen gebruikt men trek- of kortzagen, 

 welke een kromme tandlijn bezitten en van een lengte van 0,91 tot 

 2,44 M. in den handel zijn. De handvatsels, aren genoemd, staan 

 dwars op het blad, of in het verlengde daarvan. De firma J. D. 

 Dominicus & Söhne te Remscheid, levert mede trekzagen, waarvan de 

 aren in beide richtingen geplaatst kunnen worden. 



De kraanzaag dient om de balken tot planken te verzagen. De 

 aren zitten dwars op het blad. De gebruikelijke lengten der kraanzagen 

 bedragen 1,52, 1,83 en 2,44 M. 



Nadat de klos aan twee tegenovergestelde zijden is beslagen 

 en op de stelling is gebracht, wordt met hulp van een smetlijn (een 

 touw, dat in een roetpapje is zwart gemaakt) de schreven, die op 

 den kop zijn aangebracht, over de volle lengte vereenigd. 



De Javaan weet zich zonder stelling te behelpen. Hij graaft onder 

 den balk een gat en zet het eene uiteinde van den klos op twee 

 stutten. Een der zagers plaats zich daarna in den kuil. 



Waar veel te zagen is, maakt men gebruik van zaagmachines, 

 Het meest aanbevelenswaardig boek over zaagmachines heeft tot titel : 

 George Braune, Anlage, Einrichting und Betrieb der Sagewerke, 

 Berlin 1901. 



De gewone boschzaagmolen wordt veelal door waterkracht in 

 beweging gebracht en heeft meestal slechts één zaag in het raam, 

 dat met de zaag op en neer gaat. De kloswagen, waarop de balk 

 bevestigd is, gaat mechanisch geleidelijk voorwaarts. 



