946 



harsmassa's gevloeid zijn uit wortelwonden ; soms vindt men de hars 

 aan den voet der boomen, vaak evenwel op plaatsen, waar thans geen 

 damar meer staat. Deze hars is wat men noemt recent-fossiel. Zij is 

 harder, dan die, welke van de stammen ingezameld wordt. 



De copal komt voornamelijk van Celebes en van de oostelijk 

 daarvan gelegen eilanden, als ook van Nieuw-Guinea. Voorts is 

 tegenwoordig van beteekenis de uitvoer van Banka en van de Wester- 

 atdeeling van Borneo ; in Palembang is men met dit bedrijf nog slechts 

 weinige jaren bezig. Op de Batjan- en Obi-eilanden heeft eene regel- 

 matige exploitatie plaats. 



Hier wordt zoowel gegraven copal, als die, welke door insnijding 

 van den stam verkregen is, uitgevoerd. 



Gom copal wordt in 't algemeen in het maleisch met „damar" 

 aangeduid. In het Ternataansch wordt copal „salo kolano" genoemd. 



Op Celebes noemt men 

 haar verder: solo, dama, 

 rama ; de opgegraven 

 copal heet rama- (of reri-) 

 in-tanah". Op Sumatra 

 spreekt men van damar 

 batoe (de oude) en damar 

 daging ; op de Obi- en 

 Batjan-eilanden van da- 

 mar masihoe (d. merah) 

 voor de oude copal, of, 

 wegens den plankvorm, 

 van damar papan. De 

 jonge copal heet daar 

 damar radja of damar 

 poetih (damar koening). 

 Op Banggaai zijn de 

 namen damar boewa (r= 

 toewa, oude) en damar 

 loba (jonge). 



In den handel 



sorteert men de copal 



Fig. 301. Agathis alba Foxw. (in het midden). naar c ] e „hardheid", in: 



