<)(;] Koschprodiicten. 



Deze merkwaardige boom wordt hoofdzakelijk aangetroffen op 

 Sumatra, waar hij op ± 200 meter hoogte algemeen in het wild voor- 

 komt, onder anderen in de Bataklanden ; in Palembang en Tapanoeli 

 wordt hij op vrij groote schaal gekweekt. Op Java vindt men 

 slechts weinig wilde exemplaren, namelijk bij Palaboehan Ratoe (Wijn- 

 koopsbaai) op 300 meter en bij Tjampea (nabij Buitenzorg) op 200 

 meter zeehoogte. Aangekweekt werd de mënjanboom aldaar op het 

 bekende land Tjiomas, tegen de hellingen van den Salak (hoogte 

 ± 800 meter) en door het Boschwezen op den Merbaboe. 



Langen tijd heeft men aangenomen, dat alle benzoë afkomstig 

 is van Styrax Benzoin en dat de verschillen in de samenstelling van 

 de hars te danken waren aan het bestaan van physiologische variëteiten. 

 Eerst in de laatste jaren is hieromtrent twijfel ontstaan. Thans weet 

 men, dat op Sumatra, naast Styrax Benzoin, eene verwante soort 

 voorkomt, Styrax sumatranus J.J.S., die niet alleen in het wild te 

 vinden is, maar in de Bataklanden vooral veel is aangeplant. Van 

 deze soort zijn o.a. de vruchten meer zuiver bolvormig, terwijl ze bij 

 S. Benzoin afgeplat bolvormig zijn. De inlandsche namen voor Styrax 

 sumatranus zijn: kamajan poetih, k. toba (Mal.), hamin(d)jan nabatter, 

 h. doerame (Bat.). 



Het best zijn wellicht deze twee soorten nog te herkennen aan 

 de gallen, waarin de bloemdeelen van Styrax vaak zijn veranderd door 

 bladluizen (Astegopteryx styracophila Karsch) Deze gallen zijn peul- 

 vormige, platte zakken, die bij .S". Benzoin hoogstens 4 — 5 cM. lang 

 zijn en bij S. sumatranus 15 — 20 cM. lengte bereiken en bovendien 

 sterk spiraalvormig gedraaid zijn. Ook in Palembang is, naast de daar 

 algemeen gekweekte Styrax Benzoin nog eene andere, derde soort 

 aangetroffen. 



Buiten Nederlandsch-Indië levert Achter-Indië het product, dat als 

 "Siam-benzoë" in den handel bekend is. Voor zoover de onderzoekingen 

 van de laatste jaren in deze moeilijk toegankelijke binnenlanden hebben 

 geleerd, wint men in Siam benzoë alleen in het noordwestelijkste deel, 

 het brongebied van de Me ping, eene bijrivier van de Me nam, de hoofd- 

 stroom van Siam, waaraan ook Bangkok is welenen. De hier voorkomende 

 soort bleek te verschillen van 5. Benzoin en is beschreven onder 

 den naam van Styrax benzoides Craib. Belangrijker is voor den benzoë- 

 handel de streek tusschen Loeang Prabang en Hanoi, in Tonkin, het 



Dkb'l lil- 61 



