984 



met zaagsel, zeer zuivere borneolkristallen kan leveren, of wel: de 

 borneol, die in de gangen ontstaan is, sublimeert en zet zich in de 

 spleten weder af. In allen gevalle vindt men in de nauwe spleten 

 steeds zeer zuivere Baros-kamfer en in de gangen een mengsel van 

 kamfer, zaagsel en andere verontreinigingen, waaruit het zuivere product 

 na het vellen van den stam en het in stukken hakken van het hout, 

 met zorg bijeen gezocht wordt. 



Alleen in de door insecten aangetaste stammen kan men dus 

 volgens deze verklaring kamfer verwachten. In verband hiermede is het 

 wel eigenaardig, dat de kamferzoekers, volgens eene oude bron (Wilhelm 

 ten Rhijne, 1739), een deel van de schors wegnemen en het hout 

 bekloppen: aan den klank, de kleur en den reuk zouden zij beoordeelen 

 kunnen of de boom kamfer bevat. Inderdaad is het mogelijk, dat een 

 fijn opmerker hierin aanwijzingen zou kunnen vinden, want een gave boom 

 heeft steeds anderen klank dan een met groote gangen doorboorde, 

 de kamfer verschilt in reuk van de kamferolie en het hout van de aan- 

 geknaagde stammen is, voorzoover het doortrokken is met olie, donkerder 

 van kleur dan het gave, waar de olie binnen de kanalen besloten blijft. 

 Ook de bewering, dat de Inlanders aan een geruisch zouden kunnen 

 bemerken of de boom kamfer bezit, is niet ongerijmd: het knagen van 

 de larve moet te hooren zijn, wanneer men dicht erbij het oor tegen 

 den stam legt. 



Deze waarnemingen leiden er toe, de mogelijkheid te opperen van 

 het verkrijgen van kamfer uit eiken Dryoba/anops, door het nabootsen 

 van de insectengangen. Men zou daartoe gaten in den stam moeten 

 boren, die steil naar beneden gaan, om de uitvloeiende olie er in op 

 te vangen, doch die tevens een ingang hebben, die tegen inregenen 

 beschermd is. De opening moet klein zijn, om het verdampen van 

 kamfer en olie te beperken, maar is niettemin noodzakelijk om de 

 zuurstof voor het oxydatieproces toe te laten. Het is niet zonder 

 belang, onderzoekingen in deze richting in te stellen, daar het product 

 zeer veel waarde heeft en de vraag het aanbod overtreft, al zou ver- 

 meerdering van voortbrenging spoedig tot overproductie kunnen leiden. 

 Proeven met het boren van gaten zijn zonder gunstig gevolg in den 

 Cultuurtuin te Tjikeumeuh in 1909 genomen: deze proefnemingen mogen 

 evenwel nog niet als afdoende beschouwd worden. Mocht men op deze 

 wijze er in kunnen slagen van iederen boom kamfer te winnen, dan 



