993 Boschproduoteii. 



Het voordeel van het verblijf in water is, dat de tengkawang 

 later moeilijk door boeboek (kevertjes) aangetast wordt. Hiertoe moet 

 ze er minstens dertig dagen in blijven. Ten tweede zou het vetgehalte 

 (althans het percentage vet, dat er bij de inlandsche bereiding uit 

 verkregen wordt) bij aldus gezwollen tengkawang grooter zijn ; hoe 

 langer men ze weekt, des te hooger opbrengst, doch na drie maanden 

 neemt de kwaliteit van het vet af. 



Hebben de vruchten lang genoeg- ; n ^\et wa t e r gelegen, dan 

 haalt men ze er uit en verwijdert de schillen met de hand of 

 door slaan met een stuk hout. Het zaad valt hierbij in vier deelen 

 uiteen, dat wil zeggen, iedere zaadlob splitst zich nog eens. Nu spreidt 

 men deze stukken uit op stellingen, om te drogen ; bij regen dekt men 

 ze toe en 's avonds brengt men ze binnenshuis. Zijn ze droog, dan 

 heeft men een product verkregen, dat zonder bederf desnoods een jaar 

 kan bewaard worden, de zoogenaamde pacii tengkawang (tengkawang- 

 copra, tengkawangpitten). 



Deze natte bereiding van padi tengkawang is in het Kapoeas- 

 gebied wegens den langen duur niet algemeen meer. Voor den uitvoer 

 brengt men gewoonlijk de vruchten in eene vochtige ruimte, waar ze 

 ontkiemen. Hierbij springt de vruchtwand, die dan gemakkelijk ver- 

 wijderd kan worden. De zaadlobben worden daarna gedroogd. Deze 

 werkwijze is zoowel wat de hoeveelheid, als wat de hoedanigheid van 

 het vet aangaat, minder goed dan de natte. Eene andere methode is 

 koken of begieten met kokend water, waardoor het schillen eveneens 

 vergemakkelijkt wordt ; men begraaft de noten daarna eenigen tijd, 

 om ze het donker uiterlijk van de handelswaar te geven. In andere 

 streken, waaronder Landak, droogde men de vruchten wel onmiddellijk 

 na den oogst boven vuur, doch zij worden dan gemakkelijk door 

 boeboek aangetast en leveren bij de inlandsche wijze van persen slechts 

 weinig, hoewel veel harder, vet. Enkele malen bereidt men de vruchten 

 nog anders: men snijdt, na verwijdering van de schillen, de zaadlobben 

 in schijfjes, die men in de zon droogt; het product moet dan dadelijk 

 geperst worden, waardoor men de minjak tengkawang soentie, het 

 fijnste tengkawangvet, verkrijgt, dat alleen in kleine hoeveelheid 

 als spijsvet voor' eigen gebruik gemaakt wordt, daar de opbrengst 

 g is. 



Het product der tengkawangboomen komt in twee vormen 



Dkei III 63 



