995 Boschproducteii. 



De pers is van het gewone inlandsche type van houten wigpersen, 

 doch voor dit doel zijn groote toestellen in gebruik, die omstreeks 

 2 meter hoog zijn. Het meel wordt in sterke zakken van rotan er in 

 gebracht ; het vet vloeit uit de pers langs eene goot, gemaakt van 

 de bladscheede van den pinangpalm, in bamboegeledingen of boom- 

 schorstonnen. Het inslaan van de wiggen is een zwaar werk; het 

 geschiedt door twee mannen, die op den bovenbalk staan. 



Na de eerste persing wordt het meel wat omgeschud en de 

 zak in omgekeerden stand nogmaals geperst. Hierna wordt door zeven 

 het fijne meel verwijderd; de grove deelen worden ten derde male aan 

 persing onderworpen. Hoewel ook nu nog vet over is in het meel, wordt 

 het thans weggeworpen. Met Kuropeesche hulpmiddelen verkrijgt men 

 grootere vetopbrengst. 



Het verkregen vet wordt, wanneer het als spijsvet dienen zal, 

 gefiltreerd. 



Drie of vier personen kunnen op één dag 3 pikol meel behandelen !). 



Goede padi tengkawang, van gave, niet ontkiemde vruchten, 

 die 30 — 40 dagen in het water gelegen hebben, weegt 3 pikol de roo 

 gantang. Op inlandsche wijze verkrijgt men hieruit 40" ,',, vet. Minder- 

 waardige padi tengkawang, van niet gave, ontkiemde ofte kort geweekte 

 vruchten heeft een gewicht van 2.3 — 3 pikol (gemiddeld 2.7 — 2.8) en 

 ook een iets geringer vetgehalte. Het vetgehalte van tengkawang 

 madjaoe en tengkawang tërindak zou slechts + 16.6% bedragen. 



Tengkawangvet (Borneo-talg) is lichtgroen (door chlorophyl) of 

 geelwit, heeft eene korreligd<ristallijne structuur en is aan de oppervlakte 

 bedekt met fijne stearinezuurnaaldjes ( + 6 " ,,, vrij stearinezuur). Aan 

 lucht en licht blootgesteld, verbleekt de groene kleur aan de oppervlakte, 

 doch in de diepere lagen blijft zij zeer lang bestaan. Yersch is het vet 

 zacht van smaak, neutraal. Het heeft een soortelijk gewicht van 0.96 

 bij 15° C. Het smeltpunt ligt tusschen 30 — 42 . De vetzuren zijn voor 

 70 — 80% vaste (stearinezuur en in mindere hoeveelheid palmitinezuur), 

 daarnaast oliezuur. Het smeltpunt der vetzuren is 53 — 55 C. 2 ) Het door 



] ) In Landak bereidt men tengkawangvet door het meel 'van gedroogde vruchten 

 met water op te koken. Het vet komt bovendrijven en wordt afgeschept. 



-') Een onderzoek van eenige monsters in het Agric. Chem. Lab. te Buiten7.0rg 

 leverde als resultaat dat het smeltpunt van het vet was. bij Shorea apiera 35 C. bij 

 S. Gyshertiana 34 en bij l sop ter a borneensis 35 ° C. 



