996 



de Inlanders bereide vet komt in den handel in den cylindervorm, 

 dien het in de bamboekokers, waarin het opgevangen werd en gestold 

 is, heeft sekreten. 



In de streken, waar tengkawangvet bereid wordt, gebruiken de 

 Inlanders het als spijsvet, tenzij ze het voordeeliger vinden om de teng- 

 kawang te verkoopen en klapperolie te koopen. Verder is tengkawang- 

 vet door den geheelen Archipel bekend als een geneesmiddel tegen 

 mondspruw. 



De uitvoer van door Inlanders bereid tengkawangvet is in de 

 laatste jaren van geene beteekenis. 



De padi tengkawang is in den handel bekend als tengkawang- 

 pitten. In den laatsten tijd worden ze ten onrechte aangeduid als 

 Pontianak- of Serawak-illipénoten, waardoor verwarring ontstaat met 

 de vruchten van Sapotaceae, die hieronder besproken worden. 



In den Europeeschen handel onderscheidt men zwarte (large 

 black Pontianak illipé-nuts) en bruine noten (large Pontianak or 

 Sarawac illipé-nuts without guarantee of colour) ; de zwarte zijn de 

 beste. Het verschil ligt waarschijnlijk in de bereiding. Volgens 

 Lewkowitsch bevatten de zwarte 68-69% vet . de bruine 48-50 %. Een 

 onderzoek aan het Imperial Institute leerde, dat een monster zwarte 

 padi tengkawang, op 4. 1 % water, 60.9 °/q vet bevatte en een monster 

 bruine, op 4.4% water, 53.2 °/ vet. Een monster van lsop:era borneensis 

 gaf, op 6.6 "/il water, 43.5% vet. 



Het tengkawangvet zou ook in Europa goed bruikbaar zijn als 

 spijsvet en in het bijzonder in de chocolade-industrie, wanneer de vrije 

 vetzuren verwijderd waren. Indien het in Indië met zorg bereid werd 

 uit versche noten, zou het gehalte vrije vetzuren, evenals bij de palm- 

 olie, stellig tot een minimum kunnen worden teruggebracht. 



Thans vormt tengkawangvet eene uitstekende grondstof voor de 

 kaarsenfabrikatie en voor de zeepziederijen ; het wordt gebruikt als 

 surrogaat voor cacaoboter, waarop het veel gelijkt. 



De perskoeken worden verkocht als illipékoeken. 



Behalve Borneo levert ook Sumatra tengkawang- (singkawang-) 

 vet en wel Sumatra's Westkust en Palembang. Het schijnt dat Sliorea 

 Singkawang Burck en Shorea lepidota BI. (syn. S. nitens Miq.), twee nog 

 onvolledig bekende boomsoorten, de stamplanten van dit vet zijn, dat 

 als Borneo-talg in den handel komt. 



