43ß 



S (• li u 1 t e 



„Acto de iiuliciorum praeparatoriis nunc de ipsis tractandiim 

 videamiis. Primo videndiim est, quid sit iudicium? secundo qualiter 

 t'onstituendum sit iud.? tertio qualiter constitutum expediri debeat? 

 quai'to quae sit vis et potestas iudicii circa finem et principium- 



De iudiciis. lud. a peritis iuris sie describitur: „Iudicium est 

 animi arbitrium publica auetoritate introductum propfer singulorum 

 ntilitates inventum. Oportet enim, quod iudex publice constituatur 

 cum solemnitate maxima" cet. 



Quae personae posshit esse iudices. Hoc modo constituendum 

 est iudicium, ut ibi babeatur electus trium personarum, et electus rei, 

 et electus miitae causae. Singnla prosequamur. Nun zäblt er die 

 uafura, iure, morilnis Unfäbigen auf, gibt an, Kläger, Beklagter und 

 res müsse fähig sein. fr. 12. D. de jud. V. 1. Bis QO"* vierte Zeile. 



De ?nnfne causae electione. Mutae etiam causae electio babenda 

 est, ut talis eligatur iudex, coram quo causa terminari possit et talis 

 eligatur causa, quae congrue coram tali iudice possit tractari. Non 

 enim si liberalis est cansa, id est talis, in qua aliquis diu in Servitute 

 detentus proclamet etiam libertatem, vel in qua aliquis diu in liber- 

 tate manens trahatur in Servituten! , si inquam , talis est causa , non 

 potest terminari coram iudice jjadopeo.^ Hier bat er Cod. Tit. 3. 

 libr. 3. vor Augen: aus dem jJ(?^/«;/^ms ist padopeus geworden. Das 

 Wort niuta causa vermag ich nicht zu erklären , es sei denn mutua 

 causa = actio zu verstehen. Vgl. fr. 12. D. de iud. II. 1. 



Judicium constitutum hoc modo expediri debet, ut iudex exer- 

 ceat officium suum, actor suum, reus etiam exerceat suum. De quibus 

 offieiis secundum ordinem dicendum est. Judicis ofTicium es- , partes 

 ante se vocare tribus edictis, vel uno peremtorio pro omnibus. Qua- 

 liter edicta constitui debeant, in sequentibus prosequamur. Nota 

 autem quod inter edictum et edictum XXX debent esse dies. Anli- 

 (piitus non nisi X fueruut, licet in autentico sie correctum sit. Quod 

 tarnen qu'idam de vocando auctore intellexerunt, quod non nppro- 

 hamus. 



Vergl. Dig. V. 1. fr. 69., 42. 1. fr. 53. Cod. quom. et quando 

 VII. 43. c. 8., Auth. de litigiosis. §. omnem (Nov. 112 c. 3). 



Hierauf die Folgen der contumacia im allgemeinen und bei ac- 

 tiones in rem und in personam. Dann vom officium actoris, rei. 



Nunc considerandum est, quae sit vis iudiciorum cii-ca prin- 

 ci|iiiiui et ünem. Principium iudicii dicitur litis coutestatio, linis verd 



