Laurentii Vallae opuscula tria. I. 37 



exercitationis gratia id facti, ut modo dixi, et ut nonnullis 

 dormientibus eo pacto prospiciat: interdum enim quos summissa 

 voce non possumus, clamore ac manibus excitamus. Ceterum hac 

 in re tuum officium erit , primo Gaudentii virtutes et ornamenta 

 diügere, eo magis, quodte in amicitiam id est amorem provocavit, 

 deinde eins haue exercitationem potius quam comparationem aequo 

 animo ferre et ut nos faeimus etiam excusare, postremo illum 

 hortari ad humanitatis studia, ad quae quidem natura meo quidem 

 iudicio natus est. Nam si tu quoque, ut severi quidam ac rigidi 

 iudices et studiorum censores, eum increpes atque succenseas, facile 

 ab ineeptis sane humanissimis destiterit: tantum apud illum valet 

 auetoritas tua. Vale, decus nostrum, et Nicoiao Nicocli (sie) 

 et Ambrosio 3Ionacho viris clarissimis ex me salutem plurimam 

 dicas. Vale. 



Mit diesem Briefe halte man zusammen, was Valla selbst in 

 den Recriminationes in Factum > IV p. 621 sehreibt: Avunculm meus 

 (Melchior Scribanus) in moribus quidem patre suo dignus , 

 in litteris uutem is fuit , qui magis officio suo satis fecit quam 

 ut condendis operibus vires sibi suppeterent . . . quo vivente 

 comparationem Ciceronis et Quintüiani Florentiam ad Caro- 

 lum misi, rem profecto, quam ille numquam fuisset ausurus. 

 Und im Antidotum in Poggium IV p. 352: at ego priusquam adi- 

 umquam Papiam, tecum milies locutus fueram, tecum etiam alter- 

 catus , tecum et cum omnibus secretariis de faeundia certaveram; 

 quippe de comparatione Ciceronis QuintUianique conscripseram. 

 Diese Äusserungen stimmen genau zusammen mit Panormita"s Bemer- 

 kungen in obigem Briefe und dienen denselben mehrfach zur Auf- 

 klärung. Urtheile Valla's über Quintilian, den er sein Leben lang hoch- 

 gehalten und über den er noch in spaten Jahren eine schriftstellerische 

 Arbeit unter Händen hatte, finden sich allenthalben in seinen Schriften 

 zerstreut. Quintilian' s Verhältniss zu Cicero, dem jene Erstlings- 

 schrift gewidmet war, bezeichnet Valla im Antidot. I p. 2ö6 in 

 folgender Weise : neque si huue (Quiutilianum) tantopere laudavi, 

 fit, ut laudes Ciceronis elevaverim immiuuerimve : de quo Quinti- 

 lianus cum alia multa tum vero ilfud, ille, inquit , se profecisse 

 sciat, cui Cicero valde placebit (X 1, 112). Ex quo palani est, 

 me quidem, cui si Quintilianus placet, nimirum et Cicero valde 

 placet, profecisse, tibi vero, qui nihil profecisti, neque Quinti- 



