Laurentii Vallae opuscula tria. III. 9 5 



Instant ardentes Tyrii : pars ducere muros 

 Molirique arcem et manibus snbvolvere saxa, 

 Pars aptare nj locum tecto et concludere 12) sulco. 

 Iura magistratusque legunt sanctumque senatum 

 Hie portus alii eftodiunt, hie alta theatri 

 Fundamenta locant alii immanesque columnas 

 Rupibus excidunt, scaenis decora alta futuris. 



Neque enim minus operosum est artem aliquam omni ex parte 

 consummari quam urbem. Itaque sicuti nulla *s) urbs ab uno, immo 

 nee a paueis condi potest, ita neque ars ulla, sed a multis atque 

 a plurimis, neque his inter se ignotis — nam aliter quomodo aemu- 

 lari possent et de laude contendere — sed notis et ante omnia eius- 

 dem linguae commercio coniunetis. Quoniam ab urbe extruenda 

 comparationem ac similitudinem sumpsi, nonne ita e sanetis libris 

 aeeepimus, eos qui immanem illam turrim Babel extruebant, ideo ab 

 extruendo cessasse, quod alius alium loquentem amplius non intelli- 

 gebat? Quod si in iis 14 ) artifieiis, quae manu fiunt, necesse est com- 

 munionem sermonis intercedere, quanto magis in iis, quae lingua con- 

 stant, id est in artibus liberalibus atque scientiis. Ergo tamdiu 

 scientiae et artes exiles ac prope nullae fuerunt, quamdiu nationes 

 suis singulae unguis utebantur. 



At 15 ) romana potentia propagata, in suas leges nationibus redac- 

 tis ac diuturna pace stabilitis, eft'eeit, ut pleraeque gentes uterentur 

 lingua latina et inter se consuetudinem haberent: tunc ab bis 16 ) Om- 

 nibus ad omnes diseiplinas latine scriptas tamquam ad optimam 

 mereimoniam properatum est. Neque aliter quam invento nummo fac- 

 tum est, ut illius beneficio omnes omnia, quae usquam essent, mercari 

 et sua ipsi aliis venditare possent, sie aeeepta lingua latina velut 

 aureo nummo nationes euneta, quae apud alios scripta erant, discere 

 potuerunt et sua vicissim docere, cum antea nihil aliud legerent, 

 nisi quod a popularibus suis compositum esset. Et quemadmodum 

 ante inventum nummum vix quisquam, quid boni apud alios nascere- 

 tur, cognitum habuit, ac ne longius quidem peregrinari aut diutius 

 abesse domo potuit, invento numismate, tunc vero mercatura vigere, 

 tunc peregrinatio frequentari, tunc omnium bonorum abundantia esse 



n ) aptare ex aetare R aetare LM 12 ) conducere M 13 ) una LR 



14 ) his L 15 ) Mit der folgenden Ausführung vgl. Prooemiuin Elegan- 

 tiarum I. I6 ) iis R 



