Laurentii Vallae opuscula tria. III. 97 



omnes bonae artes pariter eiectae sunt et pristina barbaries rediit in 

 possessionem. 



Quod cur in Europa non contingit? Nempe, ut reddam, quod 

 tertium est quod initio promisi, quia id fieri sedes apostolica pro- 

 hibuit. Cuius rei sine dubio caput et causa extitit religio christiana. 

 Cum enim utrumque testamentum extaret scriptum latinis litteris, 

 quas deus in cruce una cum graecis et hebraicis consecravit cumque 

 tot hominum clarissimorum ingenia in illis exponendis **) consumpta 

 essent, nimirum hi, qui christiano censebantur nomine, quamquam 

 imperium romanum repudiassent, tarnen nefas -s) putaverunt repudiare 

 linguam romanam, ne suam religionem profanarent : quorum praeser- 

 tim tot milia erant cum sacerdotum tum aliorum clericorum, quos 

 omnes necesse esse litteratos, apud quos videmus maiori in usu esse 

 linguam latinam quam apud principes saeculares, quorum etiam 

 iudicia litterate dumtaxat exercentur. Ceterum eorum magistra et 

 parens et nutrix et gubematrix est apostolica sedes, in qua sedet 

 romanus pontifex, Christi vicarius, Petri successor, qui in hac navi 

 ut sie dicam latinae fidei clavum tenens adversus procellas ac tem- 

 pestates ceteros nautas atque vectores ne ab ea tutanda desisterent 

 semper est adhortatus. Nam cum in curia romana non nisi latine 

 loqui fas sit et ad eam tamquam ad caput eunetae christianae nationes 

 privatim publiceque coneurrant, fit ut singulae operam dent linguae 

 latinae discendae et ob id libris omnibus latine scriptis, et ut quisque 

 maxime aliquo in genere doctrinae excellit, ita cupidissime ad hanc 

 se curiam conferat et velit in hac tamquam in clarissima luce versari. 

 Plus igitur hie quam usquam gentium est hominum litteratorum, 

 plurimi hie atque optimi pro condicione temporum oratores, plurimi 

 in omni doctrinarum genere eruditissimi, qui profecto nulli forent, si 

 curia romana non esset. Argumento sunt gentes illae, quibus sedes 

 apostolica honori non est, quales ut dixi Africa et Asia, quae quan- 

 tulum doctrinae habent, quantulum nihil a<Q in rebus caducis et fri- 

 volis sapientiae : usque adeo mihi videntur religio saneta et vera 

 litteratura pariter habitare et ubicumque altera non est, illic iieque 

 altera 27) esse posse, et quia religio nostra aeterna etiam latina litteratura 



2 *) exponendi M 25) putauerunt quemad um. M. Es scheint ein ganzes 



Blatt zu fehlen: fol. 153 v schüesst mit nefas, das auf dem untern Rande 

 steht, und fol. 134 r beginnt mit modnrn amator 36 ) nihili? 27) a it e - 

 ram LR 

 Sitzh. (1. pliil.-hist. Cl. LXII. Bd. III. litt. 



