100 V a h I e n 



tractetur ingenio. Si quidem de bello troiano*) multi et post et ut 

 reor ante Homerum scriptitarunt, sed eos omnes Homerus velut aquila 

 aut balaena post se et a tergo reliquit. Virgilius de cultu terrae, de 

 vitibus atque arboribus, de pecoribus canibusque, de apibus scripsit : 

 materia si eam per se ipsam inspicias humillima, apud hunc tarnen 

 auctorem praestantissima. At poetas quosdam recentes cum lego, qui 

 regum populorumque bella cantanda sibi sumpserunt, ita loquuntur, 

 ut melius facturi fuerint, si bella ranarum et murium, ut Homerus 

 adolescens, aut apium, sicut Virgilius fecit, cantavissent. Quid sub- 

 limitatis videtur habere posse scuti materia? Et tarnen quid sublimius 

 quam apud hos auctores vel Achillis scutum vel Aeneae, ut non tarn 

 clipei quam terrarum orbis exprimi, pingi, repraesentari putetur. 

 Adeo interest, quo ingenio materiam aut qua facundia tractes. Verum 

 relicto carmine de prosa loquamur. Nonne inter historias magnitudine 

 quidem pares tantum tarnen differentiae est imparitate scribentium, 

 ut haue sollicito, suspenso, affecto animo legas, relegas 5), illam securo 

 Fol. 2 r. ac sopito transeas nee possis perlegere. Cur | ita? Quia in hac res 

 magnae, graves, periculosae, in illa minutae, vulgares, leves exponi 

 videntur. Iam vero in eisdem causis non vides, ut apud hunc oratorem 

 omnia ardeant, apud illum vero frigida sint, et hoc dicente iudices 

 auditoresque modo irascantur, modo mitigentur, modo gaudeant, ex- 

 hilarentur, rideant, modo irascantur"), doleant, fleant, illo dicente vix 

 somnum teneant ac ne teneant quidem. Atque ut exempla infinite 

 praeteream et ad theologiam, de qua scripturus sum, descendam, quis 

 tandem de illa non audet scribere, quis non de eiusdem difficillima 

 quaque materia? Ut non sine causa Horatius 7 ) dixerit : scribimus in- 

 docti doctique poemata passim. Quod ille de poetis, ego de theologis 

 dico. Inter quos tantum interest, ut earundem ») rerum scriptores 

 cum invicem confero, non de eadem videantur materia loqui, immo 

 adeo hie de maxima, ille de minima, hie de stellis, ille de flosculis, 

 ille repere, languere, dormire, stertere, somniare, hie felici volatu se 

 ferre, nunc quasi spatiari, nunc in orbem ludere, nunc deorsum prae- 

 cipiti lapsu demitti, eademque sese in altum celeritate reeipere. Neque 

 vero haec dico, quasi hae laudes mihi assint, sed de ingeniorum 

 diversitate in eiusdem desudantium materiae campo, Ut appareat eum 



*) add. in. 2 5 ) perlegas C, relegas in. 2. 6 ) misereantur? 7 ) Epist. 

 IM. 117 s) eorundem C 



