Laurentii Vallae opuscula tria. III. j ()JJ 



pars erat. De qua ita aecipias, ut in eadem philosophorum compara- 

 tione verser. Etenim si Uli non i'eruntur quod sibi nomen studiosorum 

 sapientiae peculiariter vindicant, nullis id aliis impartientes, non con- 

 ditoribus legum, non optimis senatoribus i«), non summis oraloribus, 

 non iustissimis regibus, quorum sapientia et ante pbilosophos natos 

 et post eos exortos semper tarnen güjbernatrix extitit civitatum, quis Fol X v. 

 tandem vos ferat dieentes non sacerdotem, non pontificem, non alium 

 quempiam praeter vos esse religiosum? Qua in re non tarn arrogantes 

 de vobis quam contumeliosi in ceteros videmini. Quae enim mihi laus 

 contingere uberior potest aut e contrario maior vituperatio quam vej 

 religiosum esse vel irreligiosum? Nam quid est aliud esse religiosum 

 quam esse christianum etquidem vere christianum? Taceo de eo sensu, 

 cum sepulcra dicuntur religiosa ") et iudex religiosus et alia multa. 

 De religione divina nunc loquor: et licet multae religiones sint, tarnen 

 eae, quae falsae sunt, non religiones sed superstitiones et ha- 

 bentur et dicuntur ab iis dumtaxat, qui veram religionem cognitam 

 habent, quae etiam sine appositione veri simpliciter religio est 

 appellanda, immo adeo sine appositione Christi, ut idem sit religio 

 quod fides et religiosus quod fidelis 1S ), fidelis, inquam, non tamquam 

 mortuus sine operibus sed cum operibus et qualis dici possit vere 

 christianus. Ut ait Iacobus 19 ) : Si quis autem putat se religiosum 

 esse, non refrenans linguam suam sed seducens cor suum, Indus 



16 ) Vgl. Quintilian I prooem. 14 nomen tarnen sibi insolentissimum arrogaverunt, 

 ut soli sapientiae studiosi vo'carentur, quod neque summt imperatores 

 neque in consiliis verum maximarum ac totius administratione rei publicae 

 clarissime versati sibi umquam vindicare sunt ausi. 



17 ) Vgl. Elegant. I c. 23 G: religiosus homo qui antat religionem: sepulcra 

 et monumenta religiosa sunt id est habent in se religionem : ille adorat, 

 haec adorantur. 



18 ) Vgl. Elegant. V c. 31 D. — De volupt. III c. 6 p. 974 christianae religionis, 

 quae proprio vocabido fides dicitur. Coli. N. T. Marc. c. 14 p. 828. Recrim. 

 in Fac. II p. S38: et quoniam de religione agis eaque vis me retiner i dc- 

 buisse, vide quam retinear, qui illa te male utentem reprehendo. Vbi enim 

 pro religione nostra apud Paulum, apud evangelistas, denique apud 

 Hieronymum invenisti fides nostra, cum, ut ille testatur, fides sine apposito 

 dicatur pro religione Christiana? Nihil ergo aliud est ad Pammachium 

 inquiens, nihil enim prodest absque operibus caelibatus et nuptiae, cum 

 etiam fides, quae proprie Christianorum est, si opera non habuerit, mortua 

 esse dicatur. 



19 ) Epist. lacob. 1, 26. 27 



