J j)o M II s s a f i a 



aliis occupatiouibiis, rcclinans sc super bipenncm ') suam, vitao suae 

 coepit taeilere. Vocavit Setli ad sc dicens: Fili mi, veni ad me, 

 mittani te ad Cheriibiii in paradiso, qiii ciistodit ligiiurn vitae cum 

 gladio flauimeo atque versatili. Ad quem Seth ait: Praesto sum, pater, 

 iiuli.)a mihi viam et quid angelo sim dictunis. Ad quem pater: Dices 

 enim ei me vivere taedere, et vice mea precare eum, ut mihi per te 

 remitteret de oleo misericordiae, quod promisit mihi Deus, dum me 

 de paradiso expelleret. Paratus enim Setli in hunc modum ad per- 

 gendum praemunitus est a patre : Apud origentem (sie) in capite hujus 

 vallis invenies viam viridem, quae te ducit usque ad paradisum; sed 

 ut illam certius agnoscas, invenies passus macidos, quae sunt vestigia 

 mea et matris tuae, cum per eam incederimus expulsi de paradiso et 

 in hanc vallem eandem devenimus. Tanta enim fuerunt peccata nostra, 

 quod nunquam pnstea, quo pedes nostri eam calcaverunt, herba virida 

 (sicj crescere potuit. Taliter ergo Seth praemunitus a patre perrexit 

 ad paradisum. In itinere vero stupefactus propter splendorem para- 

 disi credidit enim esse ardorem ignis, sed praemunitus a patre 

 signavit sibi signo rectoä) et prospero gressu pervenit ad paradisum. 

 Cum videret Cherubin, sciseitatus est ab eo causam itineris. Cui ita 

 respondit: Pater mens senio fessus taedens vitae suae direxit me ad 

 te; erat enim pater meus, quod de oleo misericordiae a Deo promisso 

 per me renunciare digneris. Cui angelus: Vade ad ostium paradisi 



*) Perche si veda quanto strettamente affini sieno futfe le versioni d'amhidue i 

 gruppi della seconda famiglia, giova far avvertire come questa tenuissima parti— 

 colaritä che Adamo, stanco, si riposa sulla vanga si ripeta quasi sempre. 

 C Ms. franc. Arundel : sur sa howe 



Enrico di Freiberg : über seinen haken 

 poema popolare ital: sopra alla vanga 

 Cursor mundi : apon his hak 



D Maerlant : over zinen spade 



Hartebook : ttppe den spaden 



E certo dunque che quanilo il Fauriel dioe che Adamo s'appoggio sur son or eit- 

 ler , egli frantese la voce provenzale. 

 -) Questo parole non chiare abbastanza sembrano alludere a cio che leggesi in Enrico 

 di Freiberg : jedoch wan er gewarnt waz von dem vater als ich laz mit dem raichen 

 minnikleich, daz waz vil geleich dem herrn tetragammaton. II ms. francese ArundeF 

 e il poema popolare itaiiano recano le parole stesse che Adamo dirige al figliuolo: 

 Seignez vous devant la front de la lettre tau qu'il est T. — Quando sera appress» 

 al paradiso . . . col segno del Tau segnate el viso. 



