48 V. Schulte 



poterit pi-aescribere, aisi praescribendo ecclesiam, cui competunt 

 ipsae (lecimae. Setl tarnen difficilis quaestio est apud magistros. Huie 

 autem, quod dixit, seil, quod pi-aedia iion possunt praescribi nisi coii- 

 tomplatione ecclesiae, contrariiim videtur illud in I. Ca. Q. II. 

 Quaesitum est. Sed dicimus, quod quidani sunt, qui redimunt honores 

 a subditis, et in odium eoruni introduetum est, ut in boc casu, seil. 

 sub eis redemptoribus praescribi possint decimae in ecelesia et a tali- 

 bus personis seil, monacbis. Unde in eodem deereto dicitur 'sub 

 huiusmodi redemptore'. 



Als interessant für die genaue Auffassung des Verhältnisses von 

 geistlicher und weltlicher Gerichtsbarkeit Iheile ich noch eine Stelle 

 aus der Quaestio Quidani laicus fol. 121'' mit. 



'Quando clericns impetit clericum, quod nuUa eausa eum nisi 

 sub episcopo debet convenire. Quando vero clericns impetit Iniciim, 

 aliquando impetit eum super eeelesiastica , aliquando super eivili 

 causa. Item cum impetit eum super eeelesiastica, aliq. impetit super 

 eceles. eriminali, aliq. super spirituali, aliq. super pecuniaria. 

 Eeelesiastica criminuUs est, quando quis aecusatur de incestu, et 

 ideo inter ipsum et uxorem suam petitur divortium. Eceles. spiri- 

 tualis est, quando tantum de spiritualibus quaestio agitatur, utpote 

 decimandi, funerandi et consecrandi. Eceles. pecimiaria est, 

 quando movetur quaestio de rebus ex iure deeimationis, funerandi 

 seu consecrationis provenientibus. Dicimus ergo, quoniam in omni 

 causa eeelesiastica laicus sub episcopo est eonveniendus , sive fuerit 

 pecuniaria, sive spiritualis, sive eriniinalis. dummodo in eriminali 

 sunguis non petatur vel pecunii multatiu, quod iudicium non epis- 

 copo exequitur nee in saeris ordinibus constituto licet exagilare, sed 

 tan/mnmodu matrimonii impetatur separatio. Item eum impetit 

 eum super eivili, aliquando super eivili pecuniaria, aliq. super eivili 

 eriminali. Civilis pecuniaria est, quando agitur de praediis vel de aliis 

 piHMiniis.quarumcognitio tantum ad iudieem eivilem speetat. Criminalis 

 civilis est, quando agitur de criminalibus commissis, propler quae 

 vel sanguinis effussio vel peeuniae petitur mullatio, quod iudicium 

 tantum ad eivilem et non ecclesiasticum debet fieri iudieem. In eivili 

 ergo pecuniaria sacerdos sub episcopo, si valet, conveniat laicum, 

 alioquin per eivilem iudieem suum jus proseqiiatur. In eivili eriminali 

 nee sacerdos nee quilibet in saeris ordinibus eonstitutus laicum, nee 

 laicus quemlibct eorum, nisi loret exauetoratus, valet impetere. 



